Ciągłe kłótnie w związku. Kiedy jeszcze służą małżeństwu, a kiedy je niszczą

Kłótnie w związku same w sobie nie są złym znakiem. Pary, z którymi pracujemy, często już na pierwszym spotkaniu przepraszają, że kłócą się coraz częściej i coraz głośniej, i są przekonane, że ich małżeństwo właśnie się kończy. Tymczasem kłótnia oznacza, że obojgu wciąż na czymś zależy i że ciągle próbują do siebie dotrzeć, nawet jeśli robią to nieporadnie. Dużo bardziej niepokoi nas para, która przestała się kłócić, bo zwykle przestała też rozmawiać. Nie każda kłótnia jest jednak niegroźna. Są takie, po których małżonkowie są sobie bliżsi, i takie, po których za każdym razem coś między nimi pęka.

Po czym poznać, że kłótnie zaczynają niszczyć związek?

Granica nie przebiega między spokojną wymianą zdań a podniesionym głosem. Przebiega tam, gdzie małżonkowie przestają rozmawiać o problemie i zaczynają ranić się nawzajem. W kłótni, która nie rani, mówimy o tym, co nas boli: o kolejnym weekendzie u teściów, o pieniądzach wydanych bez uzgodnienia, o tym, że znowu wszystko jest na naszej głowie. W kłótni, która niszczy, temat bardzo szybko przestaje mieć znaczenie, a w ruch idą słowa, które mają dotknąć drugą osobę jak najmocniej: „zawsze”, „nigdy”, „jesteś taki sam jak twoja matka”. Pojawia się też pogarda: przewracanie oczami, ironia, wyśmiewanie. Wieloletnie obserwacje małżeństw pokazują, że właśnie ona należy do najgroźniejszych zapowiedzi rozpadu związku. Druga osoba zaczyna się bronić albo zamyka się w sobie i od tej chwili oboje walczą już tylko o to, kto wygra.

Bardzo często kłótnia trwa też dłużej niż jej powód. Para nie pamięta już, od czego się zaczęło, ale żadne z małżonków nie chce ustąpić, bo ustąpić znaczy dla niego przegrać. Kryzys podtrzymują wtedy już tylko emocje: urażona duma, poczucie krzywdy i przekonanie, że to druga strona powinna zrobić pierwszy krok.

Dlaczego kłócimy się ciągle o to samo?

Kiedy para prosi nas o pomoc, bo ciągle kłóci się o pieniądze, o dzieci albo o teściową, zwykle okazuje się, że to jedna i ta sama kłótnia, która od lat wraca w coraz to nowej odsłonie. Wiele sporów w związku wraca latami, także w bardzo udanych małżeństwach. Szczęśliwe pary wcale nie mają ich mniej. Różnią się tym, że potrafią o nich rozmawiać bez obwiniania, a czasem nawet z humorem.

Pary często mówią wtedy: „Po prostu mamy zupełnie różne charaktery i nigdy się nie dogadamy”. To wygodne wytłumaczenie, ale bardzo rzadko prawdziwe. Odmienne charaktery bywają wręcz siłą związku, a kłótnia nie bierze się z tego, że się różnimy, tylko z tego, że nie umiemy o tych różnicach rozmawiać i zamiast z nich korzystać, zaczynamy z nimi walczyć. Jak różnice charakterów mogą wzmocnić związek, zamiast go osłabiać, opisujemy w osobnym artykule.

Za kłótnią, która ciągle wraca, bardzo często stoi dom rodzinny. Kto wychował się w domu, w którym rodzice krzyczeli na siebie, a potem przez trzy dni się nie odzywali, w dorosłym życiu albo powtarza ten sam wzór, albo boi się każdego podniesionego głosu i ucieka od rozmowy. Kiedy taka osoba wiąże się z kimś z domu, w którym wszystko załatwiało się głośno, ale szybko, oboje przeżywają kłótnię zupełnie inaczej. Jedno odczuwa ulgę, że wreszcie powiedziało, co je gryzie, a drugie czuje się zagrożone i szuka sposobu, żeby się schronić. O takich powtarzających się układach piszemy w rozdziale poradnika „Etapy związku” o schematach w związku.

Wrogiem jest problem, a nie mąż czy żona

Najtrudniej przerwać kłótnię, w której obowiązuje zasada „ząb za ząb”: skoro on jest dla mnie złośliwy, to ja też będę złośliwa. Odpowiadając atakiem na atak, mamy poczucie, że bronimy własnej godności. W rzeczywistości bardzo szybko tracimy nad sobą kontrolę, a potem wstydzimy się tego, co powiedzieliśmy. Takiej kłótni nie wygrywa ten, kto zada drugiej stronie więcej bólu, tylko ten, kto pierwszy zachowa się dojrzale.

Pomaga jedna zmiana w myśleniu. Wrogiem nie jest mąż czy żona, tylko problem, który ich dzieli: nieuzgodniony wydatek, inne wyobrażenie o wychowaniu dzieci, różne potrzeby bliskości. Kłótnia nie zwalnia też z czułości. Nawet w bardzo trudnej rozmowie można powiedzieć: „Ranisz mnie tym, co robisz, ale to nie zmienia tego, że cię kocham”. Takie zdanie często zażegnuje spór, zanim na dobre się rozpali, bo druga osoba przestaje czuć, że musi się bronić. Kiedy jednak emocje są już tak silne, że nikt nikogo nie słyszy, lepiej przerwać rozmowę i wrócić do niej później. Jak zrobić to tak, żeby przerwa nie zamieniła się w ucieczkę, opisujemy w rozdziale o zalaniu emocjonalnym, a o tym, jak zacząć rozmawiać po kłótni, w osobnym artykule.

Dzieci słyszą każdą kłótnię

Wielu rodziców stara się nie kłócić przy dzieciach i jest przekonanych, że dzieci niczego nie zauważają. Tymczasem dzieci wyczuwają napięcie w domu nawet wtedy, gdy drzwi są zamknięte, a rodzice rozmawiają szeptem. Badania nad rodzinami przynoszą jednak wiadomość, która bywa dla rodziców pocieszająca. Dziecku szkodzi nie sam fakt, że rodzice się kłócą, ale kłótnie pełne wrogości, które nigdy się nie kończą. Kiedy dziecko widzi, że mama i tata się pokłócili, a potem porozmawiali i znów są razem, uczy się, że różnica zdań nie niszczy miłości. To jedna z najcenniejszych rzeczy, jakie dziecko może wynieść z domu w dorosłe życie.

Bardziej niepokoi nas para, która przestała się kłócić

Kiedy kłótnie w domu nagle cichną, wielu małżonków odczuwa ulgę. Bardzo często nie oznacza to jednak, że problem zniknął, tylko że jedno z nich przestało wierzyć, że rozmowa cokolwiek zmieni. W miejsce kłótni pojawia się chłód, ciche dni i życie obok siebie. Kłótnia, nawet głośna, jest jeszcze próbą dotarcia do drugiej osoby. Milczenie bywa już pożegnaniem. O tym, jak rozpoznać zimną wojnę w związku i jak z niej wyjść, piszemy w poradniku „Etapy związku”.

Kiedy kłótnie w związku są sygnałem, że potrzebna jest pomoc?

Pomoc terapeuty par przydaje się wtedy, gdy kłótnie ciągle wracają w tym samym miejscu, a para sama nie potrafi z niego wyjść, gdy po każdej kłótni ktoś długo nie może dojść do siebie, i wtedy, gdy kłótnie zaczęły przechodzić w milczenie. W terapii par nie szukamy winnego. Pomagamy małżonkom zobaczyć, o co naprawdę się kłócą, co każde z nich wnosi do tego sporu z własnego domu i jak rozmawiać o różnicach tak, żeby się nie ranić.

Inaczej wygląda sytuacja, w której w kłótni pojawiają się wyzwiska, zastraszanie albo przemoc fizyczna. To już nie jest kłótnia, tylko przemoc. Wtedy zaczynamy od terapii indywidualnej, a do pracy z parą przechodzimy dopiero wtedy, gdy jest to bezpieczne.

Kłótnia nie jest końcem związku, dopóki małżonkowie kłócą się po to, żeby się usłyszeć, a nie po to, żeby wygrać.

Najczęstsze pytania

Czy kłótnie w związku są normalne?

Tak. W każdym bliskim związku zdarzają się różnice zdań i chwile złości. O kondycji małżeństwa świadczy nie to, czy para się kłóci, ale to, jak się kłóci: czy rozmawia o problemie, czy rani się nawzajem, i czy po kłótni potrafi do siebie wrócić.

Dlaczego ciągle kłócimy się o to samo?

Spory, które wracają, rzadko oznaczają, że małżonkowie do siebie nie pasują. Najczęściej dotyczą potrzeb, o których trudno powiedzieć wprost, i przyzwyczajeń wyniesionych z domu rodzinnego. Nie chodzi o to, żeby je raz na zawsze rozwiązać, tylko o to, żeby nauczyć się o nich rozmawiać bez obwiniania.

Jak przestać się kłócić w związku?

Zamiast przestać się kłócić, lepiej nauczyć się kłócić inaczej: rozmawiać o problemie, a nie o tym, jaki jest mąż czy żona, przerwać rozmowę, gdy emocje są zbyt silne, i wrócić do niej, kiedy oboje się uspokoją. Jeśli mimo to kłótnie wracają w tym samym miejscu, pomóc może terapia par.

Czy kłótnie przy dzieciach im szkodzą?

Dzieciom szkodzą przede wszystkim kłótnie pełne wrogości, które nigdy się nie kończą. Kiedy dziecko widzi, że rodzice potrafią się pogodzić i porozmawiać, uczy się, że różnica zdań nie niszczy miłości.

Bibliografia

Cummings, E. M., i Davies, P. T. (2010). Marital conflict and children: An emotional security perspective. New York: Guilford Press.

Gottman, J. M. (1994). What predicts divorce? The relationship between marital processes and marital outcomes. Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum.

Gottman, J. M., i Silver, N. (1999). The seven principles for making marriage work. New York: Crown.

Sensity

Sensity.pl to poradnia psychologiczna, której misją jest pomoc rodzinom w pokonywaniu kryzysów, ze szczególnym uwzględnieniem pracy z parami i małżeństwami, które znajdują się w sytuacji około rozwodowej. Sensity.pl nie mediuje rozwodów, zawsze walczymy o uratowanie związku i rodziny.

Umów online spotkanie z terapeutą