Tag Archive for: pamięć ciała

O ile opisywane wcześniej drżenie rąk i nagłe ataki paniki to głośny krzyk Twojego ciała, o tyle kolejnym, znacznie głębszym etapem obrony jest głucha cisza i wewnętrzne zamrożenie. To zjawisko nazywamy w psychoterapii dysocjacją. To jeden z najczęstszych, a zarazem najbardziej podstępnych skutków dorastania tam, gdzie nie było miejsca na Twoje granice.

Dla wielu osób oznacza to codzienne życie w stanie głębokiego odcięcia od siebie. Być może świetnie radzisz sobie w pracy, zarządzasz zespołami i imponujesz wszystkim chłodną logiką, ale jednocześnie żyjesz wyłącznie „od szyi w górę”. Możesz kompletnie nie zauważać sygnałów, które wysyła Ci Twój organizm. Często nie czujesz głodu, pragnienia czy granicznego zmęczenia. Zdarza się nawet, że nie czujesz fizycznego bólu – dopóki ciało po prostu nie odmówi posłuszeństwa i nie dojdzie do załamania zdrowotnego.

Znieczulenie na żądanie. Dlaczego mózg wybiera ciszę?

Aby zrozumieć, dlaczego tak się dzieje, warto spojrzeć na to, jak reaguje nasz układ nerwowy. Badania nad osobami, które doświadczyły długotrwałego osaczenia przez rodzica, pokazują coś niezwykłego. Obszar mózgu odpowiedzialny za czucie własnego wnętrza (nasz wewnętrzny „radar”) po prostu drastycznie milknie.

Twój umysł, nie potrafiąc poradzić sobie z natłokiem lęku i przymusu w relacji z inwazyjnym opiekunem, robi coś genialnego: dosłownie „wyciąga wtyczkę”. Odcina przepływ informacji między ciałem a świadomością, żebyś nie musiał czuć tego, co jest nie do zniesienia. Dysocjacja to nie jest słabość. To ewolucyjny majstersztyk – potężne znieczulenie ogólne, które Twój mózg aplikuje Ci sam, by chronić Cię przed całkowitym rozpadem.

Wewnętrzna emigracja. Życie na autopilocie

Kiedy dorastasz w systemie, który próbuje zawłaszczyć każdą sferę Twojego życia – od przestrzeni fizycznej, po to, co powinieneś myśleć i czuć – jedynym ratunkiem staje się całkowite wyłączenie wrażliwości. Całe Twoje poczucie „ja” chowa się w najgłębszym, odizolowanym świecie logiki i ciągłego działania, ponieważ to jedyna wewnętrzna twierdza, do której inwazyjny rodzic nie ma dostępu. Zamiast czuć i przeżywać, zaczynasz po prostu „obsługiwać” własne życie.

Bezpiecznym azylem stają się wtedy ciągłe bycie zajętym, wybitne osiągnięcia i praca ponad siły. W takim scenariuszu ciało zostaje zredukowane do roli zwykłego narzędzia, którego jedynym zadaniem jest przetransportowanie Ciebie z jednego spotkania na drugie. To odcięcie pozwala Ci stworzyć „pozornie normalną” część siebie i funkcjonować w społeczeństwie na najwyższych obrotach. Niestety, w życiu prywatnym płaci się za to cenę w postaci całkowitej emocjonalnej ślepoty.

Zastanawiasz się, czy ten mechanizm dotyczy Ciebie? Zwróć uwagę na te sygnały:

• Często łapiesz się na tym, że podczas trudnej rozmowy lub kłótni „urywa Ci się film” i nie pamiętasz, co przed chwilą powiedziano.

• Czasem, patrząc w lustro, masz dziwne wrażenie, jakbyś patrzył na kogoś obcego.

• Masz poczucie, że oglądasz swoje życie zza grubej, dźwiękoszczelnej szyby, jakbyś był widzem we własnym filmie.

• Bliscy często mówią Ci, że jesteś „nieobecny”, „odpływasz” lub masz pusty wzrok.

• W momentach ogromnego stresu robisz się przerażająco spokojny, chłodny i analityczny, zamiast czuć adekwatny lęk czy złość.

Cena odcięcia. Wyłączony system ostrzegania

Koszty tego odcięcia ujawniają się najmocniej w bliskich związkach. Kiedy tracisz kontakt z sygnałami płynących z własnego ciała, tracisz jednocześnie dostęp do swojego naturalnego, biologicznego radaru. Został on po prostu odłączony od zasilania. Bez tego sprawnie działającego systemu wczesnego ostrzegania bardzo trudno jest w porę wyznaczyć granice przekraczającemu je partnerowi. Twój organizm może wysyłać sygnał alarmowy, ale Twoja świadomość w ogóle go nie odbiera.

Co więcej, bez bycia „obecnym we własnej skórze” niezwykle trudno jest odczuwać autentyczną satysfakcję i radość z intymności. Żeby naprawdę odczuwać bliskość, Twój układ nerwowy musi być w trybie czucia, a nie przetrwania.

Proces leczenia nie polega w takich przypadkach na niekończących się dyskusjach o przeszłości. Terapia dysocjacji to żmudna, ale bardzo konkretna droga powrotna – to nauka ponownego zamieszkiwania w sobie. Wszystko rozpoczyna się od przywracania fundamentalnego czucia: nauki rozpoznawania, gdzie w ciele gromadzi się napięcie, jak fizjologicznie manifestuje się złość i jak brzmi od lat ignorowany sygnał zmęczenia. Zakończenie dysocjacji to stopniowe podłączanie tego radaru na nowo i powrót do życia w pełnym wymiarze – wraz z całym spektrum odczuć, którego przed laty trzeba było się wyrzec, aby po prostu przetrwać.

Odcinasz się od emocji, a Twoje ciało działa jak zwykłe, bezduszne narzędzie?

Życie na emocjonalnym autopilocie to bezpośrednia konsekwencja głębokiej dysocjacji pourazowej. W Poradni Sensity.pl prowadzimy profesjonalną psychoterapię opartą na zaawansowanej pracy z ciałem i regulacji autonomicznego układu nerwowego. Pozwól sobie pomóc – umów się na indywidualną konsultację, aby w bezpiecznych, kontrolowanych warunkach zdjąć znieczulenie i odzyskać autentyczny kontakt ze sobą.

Często zadawane pytania (FAQ)

Czy to normalne, że nie pamiętam ogromnych fragmentów swojego dzieciństwa? Tak. To bardzo powszechny i twardy skutek obronny dysocjacji. Mózg podświadomie „chowa” i izoluje wspomnienia, którym towarzyszyło uwięzienie w toksycznym systemie i potężne przebodźcowanie, aby chronić psychiczną integralność dziecka przed nadmiarowym bólem. Z czasem, w bezpiecznych i stabilnych warunkach relacji terapeutycznej, zablokowany dostęp do tych wspomnień może zacząć powoli powracać.

Jak odróżnić zwykłe życiowe zmęczenie od stanu dysocjacji pourazowej? Kiedy jesteś po prostu zmęczony, nadal w pełni czujesz swoje ciało (odczuwasz ból mięśni, ciężkość powiek, potrzebę snu) i odczuwasz ulgę oraz regenerację, gdy kładziesz się spać. W dysocjacji całkowicie odcinasz się od sygnałów zmęczenia – potrafisz pracować intensywnie kilkanaście godzin z rzędu bez fizycznego poczucia senności, jadąc wyłącznie na toksycznym miksie adrenaliny, zadaniowości i lęku przed zatrzymaniem się.

Bibliografia

• Freyd, J. J. (1996). Betrayal Trauma: The Logic of Forgetting Childhood Abuse. Cambridge, MA: Harvard University Press.
• Levine, P. A. (2017). Obudźcie tygrysa. Leczenie traumy (tłum. M. K. Kocoń). Warszawa: Wydawnictwo Czarna Owca.
• Van der Hart, O., Nijenhuis, E. R. S., Steele, K. (2006). The Haunted Self: Structural Dissociation and the Treatment of Chronic Traumatization. New York: W. W. Norton & Company.
• Van der Kolk, B. (2018). Strach ucieleśniony. Mózg, umysł i ciało w leczeniu traumy (tłum. M. Rzeczkowski). Warszawa: Wydawnictwo Czarna Owca.

---

Opracowanie merytoryczne poradnika „Niewidzialne Klatki”: Marta Mauer – Włodarczak oraz zespół psychoterapeutów Poradni Sensity.pl. Treść opiera się na 20-letnim doświadczeniu gabinetowym i praktyce klinicznej naszych specjalistów, pracujących na co dzień z syndromem DDA/DDD, traumą relacyjną oraz osobami uwikłanymi w relacje dysfunkcyjne.