Sensity.pl to poradnia psychologiczna, której misją jest pomoc rodzinom w pokonywaniu kryzysów, ze szczególnym uwzględnieniem pracy z parami i małżeństwami, które znajdują się w sytuacji około rozwodowej. Sensity.pl nie mediuje rozwodów, zawsze walczymy o uratowanie związku i rodziny.
https://www.sensity.pl/wp-content/uploads/2026/10/cialo-ktore-pamieta-somatyzacja-traumy-sensity.jpg9411672Sensityhttps://www.sensity.pl/wp-content/uploads/2017/04/logo-sensity-claim.pngSensity2026-05-12 00:00:162026-11-03 19:40:561. Ciało, które pamięta. Konsekwencje i somatyzacja traumy w dorosłości
W poprzedniej części pisaliśmy o tym, jak napięcie z dzieciństwa odzywa się w ciele: drżeniem rąk, kołataniem serca, nagłym lękiem. U części osób ciało reaguje odwrotnie. Zamiast alarmu pojawia się cisza i dziwne odrętwienie. W psychoterapii nazywamy to dysocjacją. To częsty skutek dorastania w domu, w którym nie było miejsca na Twoje granice.
W codziennym życiu może to wyglądać tak, że świetnie radzisz sobie w pracy, kierujesz zespołem i wszyscy podziwiają Twój spokój, a jednocześnie żyjesz jakby tylko w głowie. Nie zauważasz głodu, pragnienia ani zmęczenia. Zdarza się, że nie czujesz nawet bólu, dopóki ciało nie zatrzyma Cię chorobą.
Znieczulenie na żądanie. Dlaczego mózg wybiera ciszę?
Żeby zrozumieć, skąd się to bierze, warto spojrzeć na układ nerwowy. Badania obrazowe mózgu u części osób z zespołem stresu pourazowego pokazują, że w stanach dysocjacji słabnie aktywność obszarów, które odpowiadają za odczuwanie tego, co dzieje się w ciele.
Kiedy dziecko jest w sytuacji, z której nie może uciec, a lęku jest za dużo, psychika potrafi odciąć uczucia i doznania z ciała. Działa to trochę jak znieczulenie, które mózg podaje sam. W tamtym momencie chroni. Ma jednak swoją cenę: osoby, które silnie dysocjują w czasie trudnych zdarzeń, częściej mają potem utrwalone objawy traumy.
Wewnętrzna emigracja. Życie na autopilocie
Jeśli dorastałeś w domu, w którym rodzic chciał mieć wpływ na wszystko, także na to, co myślisz i czujesz, odcięcie od uczuć mogło być jedyną kryjówką, do której nikt nie miał dostępu. Schronieniem staje się myślenie, planowanie i ciągłe działanie. Zamiast przeżywać swoje życie, zaczynasz nim zarządzać.
W dorosłości często wygląda to jak pracowitość: ciągła zajętość, sukcesy, praca ponad siły. Ciało staje się narzędziem, które ma Cię dowieźć z jednego spotkania na drugie. W psychologii traumy mówi się o „pozornie normalnej” części osobowości, która pozwala sprawnie funkcjonować na zewnątrz. W bliskich relacjach płaci się za to wysoką cenę, bo trudno dzielić się uczuciami, do których samemu nie ma się dostępu.
Sprawdź, czy to może dotyczyć Ciebie. Zwróć uwagę na takie sygnały:
W czasie trudnej rozmowy albo kłótni „urywa Ci się film” i potem nie pamiętasz, co zostało powiedziane.
Czasem patrzysz w lustro i masz wrażenie, że widzisz kogoś obcego.
Masz poczucie, że oglądasz swoje życie zza szyby, jak widz we własnym filmie.
Bliscy mówią, że bywasz „nieobecny”, „odpływasz” albo masz pusty wzrok.
W chwilach dużego stresu robisz się bardzo spokojny i rzeczowy, zamiast czuć lęk albo złość.
Cena odcięcia. Wyłączony system ostrzegania
Najbardziej odczuwa się to w bliskich związkach. Kiedy nie słyszysz sygnałów z własnego ciała, trudniej Ci w porę zauważyć, że ktoś przekracza Twoje granice. Ciało może reagować napięciem, ale ta informacja do Ciebie nie dociera albo dociera dopiero po fakcie.
Trudniej też cieszyć się bliskością i seksem. Żeby naprawdę poczuć drugą osobę, trzeba być obecnym we własnym ciele, a przy dysocjacji właśnie tego brakuje.
Terapia dysocjacji zaczyna się od tego, co dzieje się w ciele tu i teraz. Do trudnych wspomnień wraca dopiero wtedy, gdy pacjent umie już zauważać i uspokajać swoje reakcje, i robi to w tempie, które da się wytrzymać. To powolna nauka ponownego czucia: zauważania, gdzie zbiera się napięcie, jak w ciele objawia się złość, jak brzmi zmęczenie, które od lat było ignorowane. Krok po kroku wracają uczucia, z których kiedyś trzeba było zrezygnować, żeby przetrwać. Bywa to trudne, bo razem z radością wracają też smutek i złość.
Jeśli odcinasz się od emocji, a ciało traktujesz jak narzędzie, warto porozmawiać o tym z psychoterapeutą. W Sensity pomagamy w spokojnym tempie odzyskiwać kontakt ze sobą. Spotykamy się online i w Warszawie.
Dlaczego nie pamiętam dzieciństwa?
Luki w pamięci z dzieciństwa są częstsze, niż się wydaje. Większość dorosłych nie pamięta niczego sprzed trzeciego, czwartego roku życia, a z późniejszych lat zostają raczej pojedyncze sceny niż ciągła opowieść. U osób, które dorastały w ciągłym napięciu, tych luk bywa więcej. Przewlekły stres utrudnia zapamiętywanie, a przy dysocjacji wiele chwil przeżywało się jakby obok siebie.
Brak wspomnień sam w sobie niczego nie dowodzi: ani tego, że dzieciństwo było spokojne, ani tego, że wydarzyło się coś złego. W terapii nie odtwarza się wspomnień na siłę. Pracuje się z tym, co jest dostępne, czyli z dzisiejszymi reakcjami, relacjami i emocjami. Często mówią one o przeszłości więcej niż obrazy.
Często zadawane pytania (FAQ)
Czy to normalne, że nie pamiętam ogromnych fragmentów swojego dzieciństwa?
Tak, to częste. Większość ludzi nie pamięta niczego sprzed trzeciego, czwartego roku życia, a wspomnienia z późniejszego dzieciństwa też bywają fragmentaryczne. Luki w pamięci mogą mieć związek z dysocjacją, kiedy psychika oddalała od świadomości to, czego dziecko nie mogło udźwignąć. Mogą też mieć inne przyczyny. W terapii nie wydobywa się wspomnień na siłę. Pracuje się z tym, co jest dostępne, i z tym, jak dawne doświadczenia wpływają na teraźniejszość.
Jak odróżnić zwykłe życiowe zmęczenie od stanu dysocjacji pourazowej?
Kiedy jesteś po prostu zmęczony, czujesz to w ciele: bolą Cię mięśnie, kleją się powieki, chce Ci się spać, a po odpoczynku przychodzi ulga. Przy dysocjacji sygnały zmęczenia do Ciebie nie docierają. Możesz pracować kilkanaście godzin bez poczucia senności, na samej adrenalinie i lęku przed zatrzymaniem się. Jeśli tak wygląda Twoja codzienność, warto porozmawiać o tym z lekarzem albo psychoterapeutą. Jeśli jednak potrzeba snu nagle maleje, myśli przyspieszają, a energii jest niezwykle dużo, porozmawiaj pilnie z psychiatrą, bo tak może wyglądać hipomania.
Bibliografia
Freyd, J. J. (1996). Betrayal Trauma: The Logic of Forgetting Childhood Abuse. Cambridge, MA: Harvard University Press.
International Society for the Study of Trauma and Dissociation (2011). Guidelines for treating dissociative identity disorder in adults, third revision. Journal of Trauma & Dissociation, 12(2), 115–187.
Lanius, R. A., Vermetten, E., Loewenstein, R. J. i in. (2010). Emotion modulation in PTSD: Clinical and neurobiological evidence for a dissociative subtype. American Journal of Psychiatry, 167(6), 640–647.
Levine, P. A., Frederick, A. (2017). Obudźcie tygrysa. Leczenie traumy (tłum. B. Jarząbska-Ziewiec). Warszawa: Wydawnictwo Czarna Owca.
Van der Hart, O., Nijenhuis, E. R. S., Steele, K. (2006). The Haunted Self: Structural Dissociation and the Treatment of Chronic Traumatization. New York: W. W. Norton & Company.
Van der Kolk, B. (2018). Strach ucieleśniony. Mózg, umysł i ciało w terapii traumy (tłum. M. Załoga). Warszawa: Wydawnictwo Czarna Owca.
Opracowanie merytoryczne poradnika „Niewidzialne klatki”: Marta Mauer-Włodarczak oraz zespół psychoterapeutów Poradni Sensity.pl. Treść opiera się na 20-letnim doświadczeniu gabinetowym naszych psychoterapeutów, którzy na co dzień pracują z dorosłymi dziećmi z rodzin dysfunkcyjnych, osobami po traumie relacyjnej i uwikłanymi w trudne relacje rodzinne. Sesje odbywają się online oraz stacjonarnie w Warszawie.
Jeśli Twoja sytuacja wygląda inaczej
„Własny dom” – jeśli znasz już ciężar, który wyniosłeś z domu rodzinnego, i chcesz zbudować nowe, zdrowe relacje.
Sensity.pl to poradnia psychologiczna, której misją jest pomoc rodzinom w pokonywaniu kryzysów, ze szczególnym uwzględnieniem pracy z parami i małżeństwami, które znajdują się w sytuacji około rozwodowej. Sensity.pl nie mediuje rozwodów, zawsze walczymy o uratowanie związku i rodziny.
https://www.sensity.pl/wp-content/uploads/2026/10/dysocjacja-po-traumie-nie-pamietam-dziecinstwa.jpg9261698Sensityhttps://www.sensity.pl/wp-content/uploads/2017/04/logo-sensity-claim.pngSensity2026-05-11 00:00:062026-11-03 19:34:152. Dysocjacja po traumie. Dlaczego nie pamiętam dzieciństwa i nic nie czuję?
W uwikłanych rodzinach rodzic wcale nie ma największej władzy wtedy, gdy krzyczy albo zakazuje. Jawna agresja prędzej czy później budzi bunt. O wiele trwalej działa przekonanie, które dziecko przyjmuje za własne: że coś jest z nim nie tak u samych podstaw.
Dorośli pacjenci często mówią w gabinecie: „Czuję, że to ze mną u podstaw jest coś nie tak”. Zwykle nie chodzi im o konkretne błędy ani życiowe potknięcia. Mówią o toksycznym wstydzie, czyli o ciężarze, który przejęli w dzieciństwie od dorosłych i który od początku nie był ich.
Błąd w zachowaniu a wada fabryczna
Żeby zrozumieć ten mechanizm, trzeba odróżnić poczucie winy od wstydu.
Poczucie winy mówi: „Zrobiłem coś źle”. To zdrowy sygnał, że przekroczyłeś czyjąś granicę albo kogoś zraniłeś. Pozwala Ci przeprosić, naprawić szkodę, wyciągnąć wnioski i iść dalej. Dotyczy konkretnego zachowania.
Toksyczny wstyd mówi: „Jestem zły”. Dotyczy tego, kim jesteś, i z czasem staje się częścią tożsamości. To stałe poczucie, że jest się kimś zepsutym, kto nie zasługuje na miłość i szacunek. Nie ma tu czego naprawiać, bo w Twoim odczuciu ta wada jest „fabryczna” i była w Tobie od zawsze.
Cecha
Poczucie winy
Toksyczny wstyd
Komunikat wewnętrzny
„Zrobiłem coś źle.”
„Jestem zły/wadliwy u podstaw.”
Główny punkt skupienia
Konkretne zachowanie lub czyn.
Twoja cała tożsamość.
Reakcja
Chęć naprawienia błędu i przeprosin.
Chęć zniknięcia, ukrycia się i izolacji.
Efekt długoterminowy
Rozwój, wyciągnięcie wniosków, ulga.
Ciągły lęk przed demaskacją i nienawiść do siebie.
Zerwany most i biologiczny szok
Skąd bierze się takie przekonanie? Wyobraź sobie dziecko, które przychodzi do rodzica po uśmiech, pochwałę albo pomoc, a widzi na jego twarzy niesmak, drwinę albo chłodne milczenie. Jego układ nerwowy przeżywa wtedy szok.
W psychologii wstydu nazywa się to zerwaniem mostu między ludźmi. Dziecko zostaje samo w ogromnym pobudzeniu i nikt nie pomaga mu się uspokoić. Nie może pomyśleć, że rodzic jest okrutny, bo bez rodzica nie przetrwa. Wybiera więc jedyne wyjście, które chroni jego świat przed rozpadem, i bierze winę na siebie. Uznaje, że rodzic się od niego odsuwa, bo ono jest beznadziejne i na to zasługuje.
Jesteś kontenerem na cudze porażki
Dlaczego dorosły raz po raz zawstydza własne dziecko? Często stoi za tym mechanizm obronny nazywany projekcją.
Rodzic, który zawstydza, zwykle sam nosi w sobie dużo wstydu, lęku przed odrzuceniem i poczucia, że jest mało wart. Często sam był tak traktowany w dzieciństwie. Nie potrafi tych uczuć w sobie unieść, więc nieświadomie przerzuca je na dziecko.
Zawstydza Cię z powodu wyglądu, ambicji, radości albo zwykłych błędów, bo przez chwilę czuje się wtedy silniejszy i spokojniejszy. Ty jako dziecko przyjmowałeś ten ciężar bez sprzeciwu, w przekonaniu, że jest Twój.
Toksyczny wstyd można rozpoznać po kilku sygnałach:
Przepraszasz za rzeczy, za które nie odpowiadasz, czasem nawet za to, że w ogóle się odzywasz albo zajmujesz komuś miejsce.
Trudno Ci przyjąć komplement. Sukcesy przypisujesz szczęściu i boisz się, że ktoś zaraz odkryje, że jesteś „oszustem”.
Masz poczucie, że musisz ukrywać, jaki jesteś naprawdę, bo gdyby ludzie Cię poznali, na pewno by Cię odrzucili.
Drobną, rzeczową uwagę w pracy przeżywasz jak przekreślenie całej swojej osoby.
Idealny knebel systemu i Twoje pierwsze narzędzie
Toksyczny wstyd skutecznie zamyka usta. Kto wierzy, że u podstaw jest zepsuty i winny, rzadko mówi głośno o tym, co go w domu spotkało. Trudno mu też postawić rodzicowi wyraźną granicę, bo w głębi duszy uważa, że na złe traktowanie zasłużył.
Dlatego afirmacje i ćwiczenia na pewność siebie niewiele tu zmieniają. W terapii krok po kroku oddzielasz to, za co jako dorosły naprawdę odpowiadasz, od cudzego wstydu, który dostałeś w dzieciństwie. Z czasem możesz ten ciężar oddać tam, skąd przyszedł. Czasem pomaga w tym wspólna rozmowa z rodzicem w obecności terapeuty. W Sensity prowadzimy takie sesje dla dorosłych dzieci i ich rodziców.
Twoje pierwsze narzędzie: pytanie demaskujące
Kiedy następnym razem popełnisz drobny błąd i zaleje Cię fala myśli w rodzaju „Znowu to samo, jestem beznadziejny, do niczego się nie nadaję”, zatrzymaj się na chwilę. Weź głęboki oddech i zadaj sobie na głos jedno pytanie: „Czyim głosem do siebie teraz mówię?”.
Często okaże się, że te słowa brzmią jak krytyczny rodzic sprzed lat: ten sam ton, czasem nawet te same zdania. Samo zauważenie tego to pierwszy krok, żeby przestać brać je za prawdę o sobie.
Jeśli całe życie nosisz ciężar winy i wstydu, który nie należy do Ciebie, warto porozmawiać o tym z psychoterapeutą. W Sensity pomagamy oddzielić cudzy wstyd od własnej tożsamości, online i w Warszawie.
Często zadawane pytania (FAQ)
Dlaczego czuję paraliżujący wstyd nawet w sytuacjach, w których obiektywnie nic złego nie zrobiłem?
Bo toksyczny wstyd nie jest reakcją na to, co zrobiłeś tu i teraz. To przekonanie o sobie, które przyjąłeś bardzo wcześnie i które stało się częścią Twojej tożsamości. Układ nerwowy włącza alarm wyuczony w dzieciństwie i odtwarza starą lekcję z domu: że nie masz prawa istnieć ani zajmować miejsca.
Czy pozytywne afirmacje w stylu „jestem wartościowy” pomogą mi trwale pozbyć się tego wstydu?
Niestety u osób z niską samooceną takie afirmacje mogą działać odwrotnie. Badania pokazują, że po ich powtarzaniu osoby te czuły się gorzej, bo zdanie za bardzo odbiegało od tego, co o sobie myślą. Trwała zmiana wymaga nowego doświadczenia w bezpiecznej relacji z terapeutą, w której przekonujesz się, że ktoś Cię akceptuje także z Twoimi błędami. Z czasem możesz też symbolicznie oddać wstyd temu, od kogo go przejąłeś.
Bibliografia
Bradshaw, J. (1988). Healing the Shame that Binds You. Deerfield Beach, FL: Health Communications.
Kaufman, G. (1992). Shame: The Power of Caring (wyd. 3). Rochester, VT: Schenkman Books.
Schore, A. N. (1994). Affect Regulation and the Origin of the Self: The Neurobiology of Emotional Development. Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum Associates.
Wood, J. V., Perunovic, W. Q. E., Lee, J. W. (2009). Positive self-statements: Power for some, peril for others. Psychological Science, 20(7), 860–866.
Opracowanie merytoryczne poradnika „Niewidzialne klatki”: Marta Mauer-Włodarczak oraz zespół psychoterapeutów Poradni Sensity.pl. Treść opiera się na 20-letnim doświadczeniu gabinetowym naszych psychoterapeutów, którzy na co dzień pracują z dorosłymi dziećmi z rodzin dysfunkcyjnych, osobami po traumie relacyjnej i uwikłanymi w trudne relacje rodzinne. Sesje odbywają się online oraz stacjonarnie w Warszawie.
O wstydzie, który rodzi się z ukrywania picia rodzica, piszemy w części poradnika DDA „Rodzinny sekret”.
Jeśli Twoja sytuacja wygląda inaczej
„Własny dom” – jeśli znasz już ciężar, który wyniosłeś z domu rodzinnego, i chcesz zbudować nowe, zdrowe relacje.
Sensity.pl to poradnia psychologiczna, której misją jest pomoc rodzinom w pokonywaniu kryzysów, ze szczególnym uwzględnieniem pracy z parami i małżeństwami, które znajdują się w sytuacji około rozwodowej. Sensity.pl nie mediuje rozwodów, zawsze walczymy o uratowanie związku i rodziny.
https://www.sensity.pl/wp-content/uploads/2026/10/toksyczny-wstyd-poczucie-winy.jpg9261698Sensityhttps://www.sensity.pl/wp-content/uploads/2017/04/logo-sensity-claim.pngSensity2026-05-10 00:00:372026-11-03 19:34:183. Toksyczny wstyd i poczucie winy. Jak uwolnić się od lęku przed oceną?
W uwikłanych rodzinach przekraczanie granic nie kończy się na Twoim pokoju, czasie i uczuciach. Może sięgnąć także tożsamości. Kiedy toksyczny wstyd zakorzeni się w człowieku, z czasem coraz trudniej mu odróżnić własne myśli od tych, które przejął od dorosłych.
W gabinecie często spotykamy osoby, którym obiektywnie dobrze się wiedzie, a mimo to czują się jak oszuści albo żyją w ciągłym lęku przed porażką. Poniżej opisujemy pięć zjawisk, które pomagają zrozumieć, skąd bierze się poczucie „wadliwości”. Ma ono konkretne psychologiczne źródła i nie mówi prawdy o tym, kim jesteś.
1. Introjekcja. Kiedy głos rodzica zamieszkuje w Twojej głowie
Dorośli pacjenci często mówią: „Po prostu jestem dla siebie bardzo surowy, mam wysokie wymagania”. Są przekonani, że bezlitosny krytyk w ich głowie mówi ich własnym głosem. Często jednak ten głos został przejęty od kogoś innego. W psychologii nazywa się to introjekcją.
Jako dziecko, żeby poradzić sobie w trudnym domu, przyjąłeś postawę rodzica, który zawstydzał i oceniał. Dziś ten wewnętrzny krytyk każe Ci pracować ponad siły i powtarza, że wciąż jesteś niewystarczający. Brzmi jak rodzic, bo od niego pochodzi. Zamieszkał w Tobie tak wcześnie, że trudno go od siebie odróżnić i łatwo wziąć go za własną ambicję.
2. Ukryte posłuszeństwo i rezygnacja z siebie
Dziecko w uwikłanej rodzinie często rezygnuje z własnych potrzeb i pragnień, jeśli nie pasują do tego, czego chce rodzic. Dzieje się to po cichu i stopniowo. Dziecko uczy się ukrytego posłuszeństwa i staje się takie, jakie rodzic chciał je widzieć.
W dorosłości daje to bolesny rozdźwięk. Życie jest poukładane, a Ty nie wiesz, kim jesteś i czego naprawdę chcesz. To, co w Tobie najbardziej własne, przez lata ustępowało potrzebom dorosłego, któremu samemu było trudno.
3. Syndrom oszusta jako kompensacja wstydu
Syndrom oszusta nie jest diagnozą i nie zawsze ma źródło w dzieciństwie. Zna go wiele osób, także z ciepłych domów. U osób z rodzin dysfunkcyjnych często jednak łączy się z wpojonym wstydem.
Kto czuje się w środku wadliwy, często ucieka w perfekcjonizm i ciągłe działanie, żeby zagłuszyć lęk przed odrzuceniem. Dbasz o wszystko i o wszystkich, ludzie Cię chwalą, a Ty nie czujesz z tego satysfakcji.
Boisz się, że któregoś dnia wszyscy zobaczą, jaki jesteś „naprawdę”, i uznają, że nic nie jesteś wart. Pochwały od razu odrzucasz, bo nie pasują do obrazu siebie, który nosisz od dziecka: „coś jest ze mną nie tak”.
4. Druga strona medalu: Paraliż, prokrastynacja i autosabotaż
Wewnętrzny krytyk czasem goni do pracy, a czasem całkiem zamraża. Jeśli w głębi duszy wierzysz, że jesteś wadliwy, każdy błąd wydaje się potwierdzeniem tej „prawdy”. Lęk przed porażką rośnie tak bardzo, że bezpieczniej jest w ogóle nie próbować.
Stąd bierze się odkładanie spraw na później i autosabotaż. Przekładasz ważne rzeczy albo psujesz to, co Ci się udało, także dobre relacje, bo wewnętrzny głos podpowiada, że i tak na nie nie zasługujesz albo że zaraz wszystko się rozpadnie.
5. Dziedziczenie cudzego lęku
Coraz więcej mówi się o epigenetyce, czyli o tym, że doświadczenia rodziców mogą wpływać na działanie genów ich dzieci. U ludzi dowody są jednak wstępne i niejednoznaczne. Nie ma badań, które pokazywałyby, że wstyd rodzica zmienia geny dziecka. Wiadomo natomiast, że dziecko uczy się reagować na stres od rodzica, który sam żyje w lęku. A rodzic często nauczył się tego od swoich rodziców. Ciężar, który nosisz, mógł więc przechodzić w Twojej rodzinie z pokolenia na pokolenie. Kiedy zaczynasz go rozumieć, łatwiej Ci nie przekazywać go dalej swoim dzieciom.
Zastanawiasz się, czy kieruje Tobą wewnętrzny krytyk?
Czyj to głos? To samo pytanie, które opisaliśmy w części o toksycznym wstydzie: kiedy w głowie pojawia się samokrytyka, zwróć uwagę, czyim tonem do siebie mówisz. Często brzmi jak zniecierpliwiony albo wiecznie rozczarowany rodzic.
Czy to jest konstruktywne? Zdrowy głos może Cię upomnieć („Zawaliłem tę sprawę”), ale nigdy Cię nie obraża („Jestem beznadziejnym idiotą”).
Rozbrajanie wewnętrznego głosu
W terapii cierpliwie rozplątuje się ten węzeł i oddziela Twoje własne potrzeby od cudzych nakazów i oczekiwań. Z czasem przestajesz nosić to, co nigdy nie było Twoje.
Coraz wyraźniej czujesz, że nikt, także najbliższa rodzina, nie decyduje o tym, ile jesteś wart. Surowy głos w głowie cichnie i robi się w niej miejsce na coś, czego wcześniej brakowało: ciepło i wyrozumiałość dla siebie.
Jeśli wewnętrzny krytyk nie pozwala Ci normalnie żyć, bo zamraża Cię w lęku albo goni do morderczej pracy, warto porozmawiać o tym z psychoterapeutą. W Sensity pomagamy wyciszyć cudze głosy i odzyskać własną tożsamość, online i w Warszawie.
Często zadawane pytania (FAQ)
Dlaczego prokrastynuję i sabotuję własne działania, mimo że bardzo zależy mi na życiowym sukcesie?
W tym przypadku odkładanie działań bywa nieświadomą obroną przed wstydem. Jeśli głęboko w sobie nosisz przekonanie, że jesteś wadliwy, każdy, nawet najmniejszy błąd bardzo boli. Mózg chroni Cię więc przed działaniem, żebyś nie musiał się z takim błędem zmierzyć.
Jak mogę zacząć samodzielnie budować zdrowy i wspierający głos wewnętrzny?
Zacznij od zauważania chwil, w których automatycznie zaczynasz się krytykować i obwiniać. Nie walcz z tymi myślami. Zrób krok w tył i zapytaj siebie: „Czy powiedziałbym dokładnie to samo najlepszemu przyjacielowi, gdyby znalazł się w takiej samej sytuacji?”. Regularna nauka życzliwości wobec siebie (samowspółczucia) pod okiem terapeuty to jedna z dobrze przebadanych dróg wyjścia z nadmiernej samokrytyki.
Bibliografia
Bradshaw, J. (1988). Healing the Shame that Binds You. Deerfield Beach, FL: Health Communications.
Bravata, D. M., Watts, S. A., Keefer, A. L. i in. (2020). Prevalence, Predictors, and Treatment of Impostor Syndrome: a Systematic Review. Journal of General Internal Medicine, 35(4), 1252–1275.
Clance, P. R., Imes, S. A. (1978). The imposter phenomenon in high achieving women: Dynamics and therapeutic intervention. Psychotherapy: Theory, Research & Practice, 15(3), 241–247.
Miller, A. (2007). Dramat udanego dziecka. W poszukiwaniu siebie (tłum. N. Szymańska). Poznań: Wydawnictwo Media Rodzina.
Neff, K. (2011). Self-Compassion: The Proven Power of Being Kind to Yourself. New York: William Morrow.
Zhou, A., Ryan, J. (2023). Biological Embedding of Early-Life Adversity and a Scoping Review of the Evidence for Intergenerational Epigenetic Transmission of Stress and Trauma in Humans. Genes, 14(8), 1639.
Opracowanie merytoryczne poradnika „Niewidzialne klatki”: Marta Mauer-Włodarczak oraz zespół psychoterapeutów Poradni Sensity.pl. Treść opiera się na 20-letnim doświadczeniu gabinetowym naszych psychoterapeutów, którzy na co dzień pracują z dorosłymi dziećmi z rodzin dysfunkcyjnych, osobami po traumie relacyjnej i uwikłanymi w trudne relacje rodzinne. Sesje odbywają się online oraz stacjonarnie w Warszawie.
Jeśli Twoja sytuacja wygląda inaczej
„Własny dom” – jeśli znasz już ciężar, który wyniosłeś z domu rodzinnego, i chcesz zbudować nowe, zdrowe relacje.
Sensity.pl to poradnia psychologiczna, której misją jest pomoc rodzinom w pokonywaniu kryzysów, ze szczególnym uwzględnieniem pracy z parami i małżeństwami, które znajdują się w sytuacji około rozwodowej. Sensity.pl nie mediuje rozwodów, zawsze walczymy o uratowanie związku i rodziny.