1. Moja twarz, Twoje trofeum. Sharenting i narcystyczny rodzic w sieci
Moduł 3 · część 1 z 1 · Spis treści poradnika
Przekraczanie granic w rodzinie przybiera dziś także nową formę. Obok naruszania granic fizycznych i psychicznych, o którym pisaliśmy do tej pory, pojawiło się zjawisko, które większość ludzi uważa za coś zupełnie zwyczajnego: sharenting, czyli publikowanie przez rodziców zdjęć i informacji o dziecku w internecie. Bywa, że rodzic pokazuje w sieci życie dziecka bez zastanowienia i nieświadomie wykorzystuje jego prywatność, żeby lepiej poczuć się ze sobą.
Wielu rodziców wrzuca zdjęcia dzieci z dumy i radości. Kiedy jednak publikowanie staje się stałe i bardzo intensywne, często stoi za nim coś więcej. Bywa sposobem na rozładowanie własnego napięcia i podbudowanie poczucia wartości.
Dziecko jako zasób w kulturze nieustannego szukania aprobaty
Żyjemy w kulturze, w której liczą się zasięgi, polubienia i miłe komentarze. Dorosły, który w środku zmaga się z lękiem, brakami albo poczuciem pustki, może zacząć opierać poczucie własnej wartości na uwadze innych.
Dziecko traci wtedy swoją odrębność i staje się czymś, co można pokazać. Oceny w szkole, ładne ubrania, starannie ustawione zdjęcia z wakacji czy zabawne historie z domu przestają być zwykłą pamiątką. Budują w sieci obraz „idealnego rodzica”. Dorosły, który nie radzi sobie z własnymi trudnościami, zasłania wizerunkiem dziecka własne niepowodzenia, kryzys w związku albo chłód, który panuje w domu.
Narcystyczne rozszerzenie. Gdy prywatność staje się cudzym ego
W psychologii opisuje się to jako narcystyczne rozszerzenie. Rodzic nie widzi w dziecku odrębnej osoby, która ma prawo do własnej przestrzeni, niewystawianej na oglądanie i oceny. Traktuje je jak swoją wizytówkę i przedłużenie siebie.
Kiedy pokazuje w sieci każdy krok dziecka, mówi światu: „Zobaczcie, jak świetnie sobie radzę jako rodzic. Podziwiajcie”. Dziecko staje się wtedy rekwizytem. Jego zadaniem jest dostarczać rodzicowi poklasku i potwierdzenia własnej wartości.
Jeśli w dzieciństwie Twoją rolą było przede wszystkim bycie „wizytówką” rodziny, a dziś zmagasz się z poczuciem, że jesteś niewystarczający, warto porozmawiać o tym z psychoterapeutą. W Sensity pomagamy uwalniać się od skutków narcystycznego wychowania, online i w Warszawie.
Uprzedmiotowienie i lekcja „fałszywego ja”
Dziecko, które dorasta w roli internetowego trofeum, szybko się dostosowuje. Uczy się, że jego prawdziwe uczucia (smutek, złość czy zmęczenie) nikogo nie interesują. Liczy się to, czy przybierze odpowiednią pozę i da materiał, który spodoba się publiczności i uspokoi rodzica.
W ten sposób dziecko staje się przedmiotem. Przyjmuje bolesne przekonanie, że na miłość i uwagę trzeba zasłużyć, a jego wartość w rodzinie zależy od tego, jak dobrze wypada na zewnątrz.
W dorosłości często wyrasta z tego tak zwane „fałszywe ja”. Człowiek świetnie odgrywa swoje role, budzi podziw i zawsze staje na wysokości zadania, a w środku czuje pustkę i nie wie, czego naprawdę potrzebuje.
Jeśli sam jesteś dziś rodzicem, warto czasem zapytać siebie, dla kogo publikujesz zdjęcie dziecka i czy ono, kiedy dorośnie, będzie chciało je oglądać w sieci.
Często zadawane pytania (FAQ)
Co to jest sharenting?
To publikowanie przez rodziców zdjęć i informacji o dziecku w internecie. Bywa problemem, bo dziecko nie może się na to świadomie zgodzić, a jego prawo do prywatności schodzi na dalszy plan. Często służy potrzebom dorosłego, takim jak aprobata i poklask. Inaczej jest, gdy dziecko samo występuje publicznie, na przykład jako aktor albo artysta.
Jakie są konsekwencje bycia „dzieckiem-trofeum”?
Dziecko traktowane jak „wizytówka” rodziców uczy się, że miłość zależy od jego sukcesów i wyglądu. W dorosłości może to prowadzić do odcięcia od własnych emocji, stałego lęku przed odrzuceniem i tak zwanego „fałszywego ja”.
Jak odzyskać własną tożsamość po dzieciństwie w roli „wizytówki”?
Trzeba rozpoznać oczekiwania, które przejąłeś w dzieciństwie, i oddzielić je od własnych. W Sensity psychoterapeuci pomagają w tym na sesjach online i w Warszawie. Krok po kroku odkrywasz, czego naprawdę chcesz i kim jesteś poza rolą, którą wyznaczyła Ci rodzina.
Bibliografia
- Bigaj, M. (2023). Wychowanie przy ekranie. Warszawa: Wydawnictwo W.A.B.
- Livingstone, S., Blum-Ross, A. (2020). Parenting for a Digital Future: How Hopes and Fears about Technology Shape Children’s Lives. Oxford: Oxford University Press.
- Plunkett, L. A. (2019). Sharenthood: Why We Should Think before We Talk about Our Kids Online. Cambridge, MA: The MIT Press.
- Steinberg, S. B. (2017). Sharenting: Children’s Privacy in the Age of Social Media. Emory Law Journal, 66(4), 839–884.
- Barber, B. K. (Red.). (2002). Intrusive Parenting: How Psychological Control Affects Children and Adolescents. Washington, DC: American Psychological Association.
- Gibson, L. C. (2018). Dorosłe dzieci niedojrzałych emocjonalnie rodziców. Jak uwolnić się od przeszłości i zacząć nowe życie (tłum. M. Szymańska-Błotnicka). Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
- Miller, A. (2007). Dramat udanego dziecka. W poszukiwaniu siebie (tłum. N. Szymańska). Poznań: Wydawnictwo Media Rodzina.
Opracowanie merytoryczne poradnika „Niewidzialne klatki”: Marta Mauer-Włodarczak oraz zespół psychoterapeutów Poradni Sensity.pl. Treść opiera się na 20-letnim doświadczeniu gabinetowym naszych psychoterapeutów, którzy na co dzień pracują z dorosłymi dziećmi z rodzin dysfunkcyjnych, osobami po traumie relacyjnej i uwikłanymi w trudne relacje rodzinne. Sesje odbywają się online oraz stacjonarnie w Warszawie.
Sensity.pl to poradnia psychologiczna, której misją jest pomoc rodzinom w pokonywaniu kryzysów, ze szczególnym uwzględnieniem pracy z parami i małżeństwami, które znajdują się w sytuacji około rozwodowej. Sensity.pl nie mediuje rozwodów, zawsze walczymy o uratowanie związku i rodziny.
