Toksyczny wstyd - czym jest i jak sobie z nim radzić

Toksyczny wstyd – czym jest i jak sobie z nim radzić?

Każdy z nas na co dzień przeżywa różne emocje, od radości, zadowolenia, ufności do strachu, złości czy smutku. I choć ta druga grupa wymienionych emocji często nazywana jest negatywnymi czy złymi odczuciami to jednak wszystkie emocje są zdrowe i każdy z nas w sposób naturalny doświadcza ich w różnym natężeniu.

Do tej trudnej grupy emocji zalicza się również wstyd, który może być zdrową, ożywczą emocją lub w sytuacji jego nadmiarowego natężenia staje się toksyczny, destrukcyjny dla osoby. I właśnie tym dwom obliczom wstydu będzie poświęcony niniejszy artykuł.

Wstyd jako zdrowa emocja

Wstyd uczy nas zaspokajania naszych potrzeb, stawiania granic oraz zauważania i przyjmowania braku osobistej wszechmocy, a zatem posiadania różnych ograniczeń. Rozumienie tych ograniczeń oraz nadanie własnemu życiu odpowiedniej struktury (granic) daje nam poczucie bezpieczeństwa oraz stwarza szansę na konstruktywne wykorzystywanie własnych zasobów i energii.

Kiedy i jak kształtuje się zdrowy wstyd?

Kształtowanie zdrowego wstydu powinno zaczynać się w pierwszych latach życia dziecka, kiedy to rodzice z miłością i poczuciem bezpieczeństwa stawiają dziecku stanowcze granice. Maluch poznający świat, mający prawo do okazywania zarówno radości jak i złości, zaczyna odczuwać chwilowe skrępowanie np. w obecności obcej osoby lub z powodu nieudanego wykonania zaplanowanej czynności. Dzięki temu tworzy się równowaga między zaszczepioną autonomią noworodka, a realnymi możliwościami dorastającego małego człowieka.

Toksyczny wstyd

O emocjach często mówimy, że je przeżywamy, doświadczamy, zauważamy. O emocjach niezdrowych, takich jak toksyczny wstyd mówimy, że obezwładniają, że przejmują kontrolę nad osobą. Takie owładnięcie skutkuje niekończącym się konfliktem wewnątrz osoby, co z kolei prowadzi do neurotycznych i charakterologicznych zaburzeń.

Toksyczny wstyd powoduje odczuwanie i ocenianie siebie jako osoby ułomnej, niedoskonałej w każdym wymiarze życia. Oczywiście nikt nie jest doskonały, tu jednak ta niedoskonałość sprowadza się do przekonania o byciu niewystarczająco dobrym, niespełniającym oczekiwań, zawodzącym lub wręcz bezwartościowym.

Osoba zniewolona takim wstydem funkcjonuje w nieustannym lęku przed ujawnieniem swojego wewnętrznego Ja zarówno przed innymi, ale też, co znacząco trudniejsze, przed samym sobą. Toksyczny wstyd rodzi brak zaufania do siebie samego, a przez samonapędzanie kończy się poczuciem nie bycia autentycznym, poczuciem nie bycia sobą.

Jak sobie radzić z toksycznym wstydem?

Choć to wyda się bardzo prozaiczne to, aby zacząć pracę nad pozbyciem się tego zniewalającego wstydu jest przyznanie się do niego i konfrontacja z nim. Pisanie o tak  oczywistym początku wynika z tego, że toksyczny wstyd jest bardzo silnie i skutecznie ukrywany pod innymi emocjami i odczuciami, takimi jak lęk, poczucie winy czy skrzywdzenie.

W dalszym etapie trzeba dotrzeć i zrozumieć do przeżyć tzw. wewnętrznego dziecka, czyli zrozumieć zranienia i krzywdy, z którymi radzenie sobie doprowadziło do obecnego sposobu funkcjonowania. Samo poznanie źródła oczywiście nie jest wystarczające, trzeba nauczyć się stawać w prawdzie z samym sobą, zauważ swoje potrzeby, stawiać granicę i samemu dbać o siebie. W procesie zmiany trzeba również zaryzykować zaufanie do drugiej osoby, czyli ponownie nawiązać lub pogłębić relację z ważnymi osobami.

Masz podobny problem? Możemy Ci pomóc.  Skontaktuj się z Nami.

Marta Bereza

Psycholog, psychoterapeuta Prowadzi psychoterapię osób dorosłych cierpiących na zaburzenia osobowości, zaburzenia lękowe, depresję, doświadczających kryzysów życiowych oraz borykających się z problemem niskiego poczucia własnej wartości. Czytaj więcej...
0 komentarzy

Zostaw komentarz

Chcesz dołączyć do dyskusji?
Nie krępuj się!

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *