Zdrada męża lub żony
– wszystko, co musisz wiedzieć o zdradzie małżeńskiej
Bezpłatny poradnik Sensity
Poradnik powstał na podstawie pracy całego naszego zespołu z parami, rodzinami i dorosłymi dziećmi. Udostępniamy go otwarcie, bez opłat i bez logowania, tak jak wszystkie nasze poradniki. Chcemy, żeby każdy, kto szuka odpowiedzi, mógł spokojnie i we własnym tempie zrozumieć, co dzieje się w jego związku i w jego rodzinie. Kto po lekturze zechce porozmawiać o swojej sytuacji, znajdzie w naszym zespole doświadczonych psychoterapeutów par, rodzin i terapeutów indywidualnych.
Jeśli czytasz ten artykuł to może oznaczać, że jesteś ofiarą zdrady męża lub zdrady żony. Być może zdrada małżeńska stała się twoim udziałem i zastanawiasz się co teraz zrobić? A może chcesz pomóc osobie, która ze zdradą w związku się zetknęła? Jakby nie było, jesteś we właściwym miejscu.
Ten poradnik jest wstępem do serii artykułów o zdradzie małżeńskiej i zdradzie w związku. Ich lista jest na końcu strony. Opieramy się na kilkudziesięciu badaniach z Polski i ze świata oraz na naszej pracy z parami. Jako poradnia psychoterapeutyczna skoncentrowana na pracy z parami, już od 2010 roku pomagamy rodzinom pokonywać kryzysy i uniknąć rozpadu związków i rozwodów. Wiele problemów, z którymi przychodzą do nas pary, wiąże się właśnie ze zdradą w związku. Dlatego publikacje wzbogacamy własnym doświadczeniem pracy z parami i małżeństwami oraz sprawdzonymi sposobami na przezwyciężenie kryzysu.
Najpierw opisujemy, dlaczego dochodzi do zdrady i jak często się zdarza. Dalej piszemy o zdradzie emocjonalnej, o tym, co robić po odkryciu zdrady, o jej konsekwencjach i o odbudowie związku. Jeśli po lekturze zostaną pytania, zapraszamy do kontaktu. O tym, jak pracujemy z parami po zdradzie, piszemy na stronie Terapia po zdradzie.
Pierwsze dni po odkryciu zdrady
- Pierwsze dni to czas bardzo silnych emocji. Zachęcamy, żeby nie podejmować wtedy decyzji o rozstaniu ani o wyprowadzce. Wyprowadzka w pierwszych tygodniach zwykle utrudnia odbudowę związku.
- Kontakt z osobą trzecią musi się zakończyć. To warunek rozpoczęcia terapii par po zdradzie. Jeśli jest nią ktoś z pracy, ustalamy z parą plan, jak ten kontakt ograniczyć.
- Dzieci nie powinny być świadkami ani powiernikami rozmów o zdradzie. Nawet małe dzieci wyczuwają napięcie między rodzicami.
- Zachęcamy, żeby jak najszybciej zgłosić się na konsultację dla par. Pierwsze spotkania pomagają uporządkować sytuację i ustalić, od czego zacząć.
- Jeśli partner nie chce przyjść na terapię, pracę można zacząć samodzielnie. Piszemy o tym na stronie Gdy partner nie chce terapii.
Zdrada męża lub żony czyli zdrada małżeńska
– dlaczego dochodzi do zdrady w związku?
Zdrada jest naruszeniem intymności i lojalności w związku. Do zdrady dochodzi w momencie dopuszczenia osoby trzeciej do przestrzeni wcześniej zarezerwowanej wyłącznie dla męża i żony, partnera i partnerki. Zdrada nie musi mieć wymiaru fizycznego. Rozróżniamy wiele rodzajów zdrady. W dzisiejszym świecie przepełnionym poczuciem samotności i zagubienia, najbardziej powszechna jest zdrada emocjonalna i zdrada online, których wiele osób w ogóle za zdradę nie uznaje, dlatego rzeczywista ilość tego typu zdrad najprawdopodobniej jest jeszcze większa, niż podają raporty.
Centrum Profilaktyki Społecznej podało, że w roku 2011 do zdrady przyznawał się co piąty małżonek, w 2014 co trzeci, w 2016 zdradziło już 39 % Polaków (wśród mężczyzn 46%, wśród kobiet 32%)1. Badanie z 2016 roku objęło 708 osób w wieku 18–50 lat. Zdrada żony i zdrada męża to również najczęstszy powód wizyt małżeńskich w Sensity. W USA do zdrady obecnego partnera przyznaje się co dziesiąta kobieta i co piąty mężczyzna w związku monogamicznym (YouGov, 2022). Osoby w związkach nieformalnych zdradzają częściej niż małżonkowie: w badaniu Treas i Giesen (2000) ryzyko zdrady w ostatnim roku było u nich ponad dwa razy większe. Nasze obserwacje z codziennej pracy niestety potwierdzają te statystyki. Co gorsza, z roku na rok liczba małżeństw zgłaszających się do Sensity z powodu zdrady dramatycznie wzrasta, a wyniki ankiet wydają się nam zaniżone. W Sensity około 80% par zgłaszających się na terapię jako powód wizyty podaje zdradę męża lub żony.
Statystyki zdrad w skrócie
- W Polsce romans miało 33% mężczyzn i 18% kobiet (CBOS).
- W USA wśród małżonków w wieku 25–54 lat do zdrady przyznaje się 11% mężczyzn i 14% kobiet (2021–2022).
- Co trzeci romans zaczyna się w pracy, co czwarty wśród znajomych.
- Pary, które po ujawnieniu zdrady przeszły terapię i zostały razem, po pięciu latach są tak samo zadowolone ze związku jak pary bez zdrady.
Kto najczęściej zdradza i w jakim wieku?
Myśląc o zdradzie najszybciej wskazujemy na młodych ludzi. Tymczasem w USA do zdrady częściej przyznają się osoby po 55. roku życia (20%) niż młodsze (14%), a najwięcej zdrad deklarują mężczyźni po siedemdziesiątce (26%). 2 Najrzadziej do zdrady przyznają się osoby przed trzydziestką. W Polsce najwięcej romansów mają osoby w wieku 25–34 lata (CBOS). Niektórzy tłumaczą to faktem, iż dzisiejsi 50 latkowie urodzili się w czasach rewolucji seksualnej. Inni wyjaśnień szukają w długotrwałej rutynie życia małżeńskiego i wolnej przestrzeni psychicznej w pustym gnieździe po wyprowadzce dorosłych dzieci. Jeszcze inni zrzucają winę na kryzys wieku średniego, czyli potrzebę sprawdzenia swoich sił i odreagowania lęku przed starzeniem się. Pewnie każda wersja po części jest prawdziwa.

Wykres pokazuje, w jakim wieku najczęściej dochodzi do zdrady. Żółta linia to procent zdrad w ciągu ostatnich 30 lat u osób w wieku 18 -55 l. Niebieska linia pokazuje ilość zdrad u osób powyżej 55 lat.
Sprawdź dlaczego zdradzają mężczyźni a dlaczego kobiety, czy przyczyny są różne?
Gdy środowisko daje przyzwolenie na zdradę
W Polsce co trzeci romans zaczyna się w pracy (34%), a co czwarty wśród znajomych (25%) (CBOS, 2011). Najczęściej zdrady dopuszczają się osoby, które żyją w środowisku akceptującym niewierność. Na uwagę zasługuje tutaj zyskująca popularność poliamoria, forma związku otwartego, którą można uznać za zdradę jawną, odbywającą się za przyzwoleniem stron. Niestety to “przyzwolenie stron” zazwyczaj spowodowane jest lękiem przed utratą partnera i często prowadzi do głębokiego cierpienia. Wykres poniżej pokazuje, jak rosło zainteresowanie poliamorią w wyszukiwarce Google. W badaniu 1658 osób (Rogge i in., 2019) 60% osób w związkach, w których jedno z partnerów chciało wierności, a drugie miało kontakty seksualne poza związkiem, było wyraźnie niezadowolonych ze związku. To prawie trzy razy więcej niż w związkach monogamicznych i w związkach otwartych za pełną zgodą obu stron. W gabinecie spotykamy osoby, które zgodziły się na otwarty związek z lęku przed utratą partnera i dziś przeżywają to jak zdradę.

Wykres przedstawia wzrost wyszukiwań hasła “poliamoria” w wyszukiwarce Google.
Zainteresowanie takimi związkami widać też w badaniach. W USA co piąta osoba samotna była kiedyś w związku otwartym albo innym związku niemonogamicznym za zgodą obu stron (Haupert i in., 2017). Co dziewiąta była w związku poliamorycznym, a 17% chciałoby spróbować (Moors i in., 2021).
Czy zdrada męża lub żony jest zdeterminowana przez geny?
Jako ciekawostkę potraktujmy odkrycie genu 3, który warunkuje działanie receptorów wazopresyny. Wazopresyna jest hormonem, który w istotny sposób odpowiada za nasze reakcje społeczne w tym za łączenie się w pary i budowanie przywiązania. Mężczyźni posiadający odpowiednią wariację tego genu osiągali zdecydowanie niższe wyniki w testach poczucia satysfakcji ze związku i zaangażowania uczuciowego, rzadziej decydowali się na związki małżeńskie, a ich partnerki gorzej oceniały związek. Wśród mężczyzn z dwiema kopiami tej odmiany genu 34% mówiło o poważnym kryzysie w związku lub groźbie rozwodu. Wśród mężczyzn bez niej było to 15%. Częściej też żyli z partnerką bez ślubu (32% wobec 17%). Badanie objęło ponad 2 tys. osób ze Szwecji i dotyczyło jakości związku, a nie samej zdrady. Nie wykluczono, że ten gen może mieć wpływ również na stosunek do wierności również wśród kobiet. Nie trzeba było długo czekać na to, żeby wyniki tych badań znalazły swoje odzwierciedlenie w biznesie. W prasie pojawiły się doniesienia o testach wykrywających „gen niewierności” i pomysłach na „szczepionkę na niewierność”. Czyżby świat zmierzał w kierunku projektowania już nie tylko wyglądu zewnętrznego, ale również cech osobowości?
Zdrada emocjonalna – najczęstsza i najrzadziej nazywana
Zdrada emocjonalna, nazywana też zdradą psychiczną lub romansem emocjonalnym, to bliska relacja z osobą spoza związku, która zaczyna zajmować miejsce partnera. Nie dochodzi w niej do kontaktu fizycznego, a mimo to zabiera związkowi to, co w nim najważniejsze. Osoba, która zdradza emocjonalnie, właśnie z kimś trzecim rozmawia o swoich troskach. Czeka na jego wiadomości i przy nim czuje, że ktoś ją rozumie. Partner zostaje wtedy na drugim planie.
Coraz częściej widzimy, że taka relacja wcale nie jest ukrywana. Rozwija się pod przykrywką przyjaźni, a partner wie o tej osobie i często dobrze ją zna. Czasem jest to wspólna przyjaciółka albo wspólny przyjaciel. Ukrywane są tylko drobne elementy: część wiadomości, treść niektórych rozmów, spotkania we dwoje. Dlatego taką zdradę tak trudno nazwać, i to obu stronom.
Badania także pokazują, że zdrada emocjonalna jest częsta. W Wielkiej Brytanii przyznaje się do niej 18% osób, które były kiedyś w związku, czyli mniej więcej tyle samo, ile do zdrady seksualnej. W amerykańskim badaniu 7% osób po ślubie miało romans wyłącznie emocjonalny, 5% wyłącznie seksualny, a 10% taki, w którym było jedno i drugie.
dorośli w Wielkiej Brytanii, którzy byli kiedyś w związku (YouGov, 2026)
Osoby, które są w takiej relacji, często nie uważają jej za zdradę, bo do niczego fizycznego nie doszło. Dla partnera bywa ona jednak bardzo bolesna. W dużym badaniu przeprowadzonym w USA na prawie 64 tysiącach osób zdrada emocjonalna bardziej niż seksualna zabolała 65% kobiet i 46% mężczyzn.
Gdzie zaczyna się zdrada: flirt, pocałunek, pisanie z kimś
Każda para sama ustala, co jest dla niej zdradą, ale rzadko rozmawia o tym otwarcie. Badanie YouGov z 2026 roku pokazuje, jak bardzo różnią się w tej sprawie opinie. Seks z inną osobą za zdradę uznaje 94% Brytyjczyków, a wysyłanie nagich zdjęć i korzystanie z aplikacji randkowych w związku około 80%. Głęboką więź emocjonalną z kimś innym za zdradę uważa już tylko 52% osób.
Odsetek dorosłych Brytyjczyków, którzy uznają dane zachowanie za zdradę (YouGov, 2026)
Najwięcej nieporozumień dotyczy zachowań, które trudno jednoznacznie ocenić: flirtu, częstego pisania z kimś, oglądania pornografii albo uczuć, o których partner nie wie. Bywają nazywane mikrozdradami. Pojedynczo mogą wydawać się niewinne, ale z czasem oddalają od siebie małżonków. Gdy trudno ocenić, czy znajomość nie zaszła za daleko, pomaga proste pytanie: czy ta rozmowa wyglądałaby tak samo, gdyby partner ją widział? Więcej o tym, czy pisanie z kimś jest zdradą, piszemy w artykule Zdrada przez internet.
Romans w pracy i wśród znajomych
Partnerem romansu najczęściej zostaje ktoś dobrze znany: kolega z pracy albo ktoś z grona znajomych. Według CBOS 34% romansów zaczyna się w pracy, a 25% wśród znajomych. Z badania Centrum Profilaktyki Społecznej wynika, że prawie co piąty pracownik zdradził ze współpracownikiem.
W pracy łatwo o bliskość. Współpracownicy spędzają razem wiele godzin, mają wspólne cele i dostają od siebie uznanie, którego w domu, w codziennym zmęczeniu, często brakuje. Na początku są wspólne przerwy i rozmowy, później pojawiają się wiadomości po godzinach i zwierzenia o problemach w małżeństwie. Przez długi czas obie osoby są przekonane, że to tylko przyjaźń.
W terapii par po zdradzie warunkiem rozpoczęcia wspólnej pracy jest zakończenie kontaktu z trzecią osobą. Jeśli jest nią ktoś z pracy, ustalamy z parą plan, jak ten kontakt ograniczyć.
Zdrada emocjonalna w pracyKiedy sytuacja wymyka się spod kontroli
Zdrada emocjonalnaCzym jest i jak ją rozpoznaćOtwarty związek a zdrada
W związku otwartym oboje partnerzy zgadzają się na kontakty z innymi osobami, więc nie jest to zdrada. Takie układy są coraz częściej akceptowane, zwłaszcza przez młodsze osoby. W USA pełną monogamię za ideał uważa tylko 46% kobiet i 35% mężczyzn w wieku 18–44 lat. Potajemny romans jest jednak oceniany tak samo surowo jak dawniej: w Polsce zdradę współmałżonka potępia 86% badanych, podobnie jak w 2005 roku.
W naszej pracy często spotykamy się z sytuacją, w której jedno z partnerów zgadza się na otwarty związek z lęku przed utratą drugiego. Taka zgoda nie wynika z wolnego wyboru i zwykle przynosi dużo cierpienia osobie, która jej udzieliła.
Zdrada emocjonalna rani tak samo jak fizyczna. W terapii par pomagamy zrozumieć, co się wydarzyło, zakończyć relację z trzecią osobą i odbudować bliskość w związku. Pracujemy z parami w gabinecie w Warszawie i online.
Źródła: YouGov, „Big Survey on Relationships”, Wielka Brytania, lipiec 2026 (1882 dorosłych); J. Dew, „What Counts as Cheating in Marriage?”, Institute for Family Studies, 2024 (iFidelity Survey 2019); Frederick i Fales, Archives of Sexual Behavior, 2016; CBOS, BS/90/2011 i komunikat 165/2021; Centrum Profilaktyki Społecznej, 2016; YouGov USA, luty 2023.
Mąż mnie zdradza / żona mnie zdradza.
Co robić? Jak się zachować?
Przede wszystkim nie zamiatać problemu pod dywan. Żyjąc w wieloletnim związku współmałżonkowie zazwyczaj wyczuwają zdradę męża lub zdradę żony (piszemy o tym więcej tu: Jak rozpoznać zdradę?), długo zanim zderzą się z dowodami, które nie pozostawią wątpliwości. Mimo tego, wiele osób woli przemilczeć problem, przeczekać z nadzieją, że sam się rozwiąże. Tymczasem, szybka reakcja przy pierwszych sygnałach zdrady w większości przypadków mogłaby powstrzymać dalsze zaangażowanie partnera w związek pozamałżeński. Niestety, wielokrotnie lęk przed rozpadem związku, poczucie niekompetencji w przeprowadzeniu takiej interwencyjnej rozmowy lub brak wystarczającego zaufania do własnej intuicji powoduje, że zamiast działać wolimy udawać, że nic się nie dzieje.
Lęk przed konfrontacją w obliczu zdrady dotyczy przede wszystkim kobiet. W internecie często krąży liczba, że 85% kobiet ma rację, gdy podejrzewa męża o zdradę. Nie udało nam się znaleźć badania, z którego pochodzi. W badaniu 203 młodych par (Andrews i in., 2008) mężczyźni trafniej rozpoznawali zdradę partnerki niż kobiety zdradę partnera. Kobiety znacznie częściej przeoczały zdradę, niż podejrzewały ją bez powodu. Dlatego zachęcamy do wyjaśnienia podejrzeń. Tym lepiej, jeśli okażą się bezpodstawne.
Jak rozmawiać z partnerem, gdy podejrzewasz zdradę?
Szczerze, ale z głową. Najpierw warto zadbać o uspokojenie własnych emocji do poziomu pozwalającego na prowadzenie konstruktywnej rozmowy. Oczywiście, nie jest to łatwa sprawa, ale jeśli chcemy uzyskać odpowiedzi na pytania, dbałość o względny komfort rozmówcy zadziała na naszą korzyść. Jeśli osoba zdradzona rozpocznie rozmowę niekontrolowanym atakiem złości, może spowodować ucieczkę fizyczną, zamknięcie się w sobie lub kontratak partnera. Im więcej spokoju uda nam się zachować, tym silniejszą pozycję utrzymamy w dialogu.
Nie każdy od razu znajduje w sobie odwagę, żeby przyznać się do zdrady. Dlatego, pierwsza rozmowa nie zawsze musi zakończyć się “sukcesem”. Zwykle ten, kto dopuścił się zdrady boi się wyznać prawdę z lęku przed rozpadem związku i potrzebuje czasu, żeby ułożyć sobie w głowie to, co się wydarzyło. Warto wówczas, również sobie samemu, dać czas na ochłonięcie i umówić się na powrót do rozmowy następnego dnia, a wieczór lub noc spędzić u przyjaciela czy przyjaciółki.
Jeśli kolejny dzień nie przyniesie rozwiązania, dobrym pomysłem jest umówienie wspólnej sesji u psychoterapeuty par, który będzie czuwał nad bezpiecznym przebiegiem rozmowy. Osoby, które dopuściły się zdrady często potrzebują indywidualnego wsparcia psychoterapeuty, żeby znaleźć w sobie odwagę i zrozumienie własnych czynów, aby w następnej kolejności móc wytłumaczyć się z nich najbliższej osobie. Psychoterapeuta małżeński w trakcie wspólnej konsultacji wskaże małżonkom odpowiedni dla nich rodzaj terapii.
Wspólną konsultację, a także pierwsze spotkanie w pojedynkę, można umówić w poradni dla par i małżeństw w Warszawie lub online.
Jak wygląda terapia po zdradzie – od pierwszych tygodni kryzysu po odbudowę zaufania – opisujemy na osobnej stronie.
Z poradnika Sensity „Etapy związku: od zakochania do kryzysu”
Zdrada zdarza się także w związkach, w których jest miłość, a odbudowa zaufania jest możliwa, gdy oboje tego chcą. Więcej o tym w części: Zdrada jako ucieczka z systemu. Dlaczego ludzie zdradzają i jak odbudować związek po zdradzie?
Jeśli podejrzewamy zdradę lub jesteśmy jej pewni, a współmałżonek odmawia rozmowy jak również wspólnej wizyty u psychoterapeuty par, warto wówczas skorzystać z indywidualnej konsultacji z terapeutą małżeńskim. Taka konsultacja pomaga spojrzeć na sytuację z dystansu, nazwać własne granice i potrzeby oraz ustalić, czego można oczekiwać od współmałżonka. Po zdradzie najważniejszym warunkiem jest zakończenie kontaktu z osobą trzecią, bo bez tego terapia par nie może się zacząć. Ten warunek nie jest ultimatum, bo nie chodzi w nim o karę ani o wygraną w sporze. Bez niego odbudowa zaufania po prostu nie ma na czym się oprzeć.
Odejść? Zakończyć związek i wziąć rozwód, czy zmierzyć się z problemem zdrady?
Jeśli zostałaś lub zostałeś zdradzony i nie masz tendencji do unikania problemu, w pierwszym odruchu masz ochotę zakończyć związek. Zanim to zrobisz, przeanalizuj alternatywy, żebyś nie wpadł(a) z deszczu pod rynnę:
- Weź pod uwagę fakt, że jeśli masz więcej niż 25 lat, to najprawdopodobniej kolejny związek stworzysz z osobą, która podobnie jak Ty, będzie dźwigała własny ciężki bagaż trudnych doświadczeń z poprzedniego związku. Może przekonają Cię liczby: według amerykańskiego urzędu statystycznego ponowne małżeństwa rozpadają się częściej niż pierwsze (US Census Bureau, 2015).
- Rozważ, czy mimo bólu związanego ze zdradą, nie będzie łatwiej podjąć próby uratowania istniejącego związku, niż wchodzić ze swoimi ranami do nowej relacji, która może okazać się jeszcze trudniejszym wyzwaniem?
- Pamiętaj, że trudności z poprzedniego związku często wracają w kolejnym, jeśli nie zostały zrozumiane.
Dlatego lepiej podjąć próbę uratowania lub zbudowania od nowa relacji z mężem lub żoną, mimo bolesnej zdrady, choćby po to, żeby móc stanąć przed lustrem i uczciwie powiedzieć, że zmierzyłam(em) się z problemem. Nawet jeśli związku nie da się uratować, to przynajmniej będziemy mieli poczucie, że rozumiemy co doprowadziło do zdrady i mamy w sobie dojrzałość, aby ujrzeć w niej również własny udział. Świadomość własnej roli w krzywdzie, która nas dotknęła, nie służy temu, żeby siebie gnębić, ale temu, żeby nie przenieść w kolejny związek destrukcyjnego lęku i przekonania o braku własnej sprawczości. Dlatego, zanim zdecydujemy się na rozstanie lub wejście w nową relację, rozważmy kilka sesji z terapeutą specjalizującym się w tematyce związków.
Zdrada małżeńska lub zdrada w związku
– jakie niesie konsekwencje?
Zdrada jest jedną z najczęstszych przyczyn rozpadu związków. W amerykańskim badaniu osób rozwiedzionych (Amato i Previti, 2003) była przyczyną podawaną najczęściej. W nowszym badaniu (Scott i in., 2013) wskazało ją 60% osób, zaraz po braku zaangażowania (75%). Z amerykańskiego raportu o zachowaniach seksualnych Janusów z 1993 roku 4 wynika, że 40% rozwiedzionych kobiet i 44% rozwiedzionych mężczyzn przyznało się do minimum jednej zdrady w trakcie trwania małżeństwa. W polskich mediach od lat powtarzana jest liczba, że co 12. ojciec nieświadomie wychowuje nie swoje dziecko. Badania genetyczne pokazują mniejszą skalę. Przegląd badań z wielu krajów (Bellis i in., 2005) podaje medianę 3,7%, czyli mniej więcej co 27. ojca. Badania genealogiczne z ostatnich stuleci szacują ten odsetek na 1–2% w każdym pokoleniu (Larmuseau i in., 2013).
Szczegółowe informacje na temat konsekwencji, jakie niesie ze sobą zdrada w związku znajdziesz w artykule Konsekwencje i skutki zdrady małżeńskiej. Poniżej umieszczamy kilka ciekawych wyników badań, które mogą Cię zaskoczyć.
Z kochankiem łatwiej zajdziesz w ciążę
Powyższe dane mogą wytłumaczyć inne, równie wstrząsające badania. Z badań Robina Bakera i Marka Bellisa, opisanych w książce „Human Sperm Competition” (1995), wynika, że prawdopodobieństwo zajścia w ciążę w trakcie jednej nocy z kochankiem jest wyższe, niż w trakcie wielokrotnego współżycia z regularnym partnerem. Profesor Mark Bellis oraz Robin Baker twierdzą, że w trakcie współżycia z kochankiem zmienia się wzorzec przeżywanego orgazmu przez kobiety, który ma silny wpływ na utrzymanie plemników. W trakcie trwania romansu plemniki pochodzące od kochanka mają być przez organizm kobiety faworyzowane, natomiast plemniki pochodzące od męża lub stałego partnera, mają być traktowane jako “wrogie”.
Wytłumaczeniem tego zjawiska ma być nasz genetycznie zaszczepiony program zabezpieczający przetrwanie ludzkiego gatunku. Podobno zarówno kobiety jak i mężczyźni nieświadomie dążą do tego, aby pozyskać jak najsilniejsze geny dla swojego potomstwa. Dlatego na życiowych partnerów wybieramy osoby, które dadzą nam poczucie stabilizacji i bezpieczeństwa, natomiast nasze ciała kierują się siłą przetrwania i wybierają inne cechy takie jak zaradność, czy siła fizyczna. Zdarza się też, że para przez lata nie może mieć dziecka, a jedno z partnerów zostaje rodzicem w innym związku. Płodność jest bowiem w pewnej mierze cechą pary, a nie tylko jednej osoby. W dziesięcioletnim badaniu par z amerykańskiej wspólnoty huterytów (Ober i in., 1998) pary o bardzo podobnych genach odporności (HLA) ponad dwa razy częściej traciły ciążę: 33% wobec 13%. Wcześniejsze badania tej samej grupy pokazały, że takie pary dłużej czekają na dziecko. Dlatego romans może mieć skutki, które wykraczają poza samą parę i dotyczą także dzieci.
Raz zdradziłeś(aś)? Czy zdradzisz ponownie?
Niestety, w przypadku zdrady, nauka na własnych błędach nie zawsze działa. W badaniu 484 osób (Knopp i in., 2017) osoby, które zdradziły w jednym związku, w kolejnym zdradzały trzy razy częściej niż pozostałe 5. Dzieje się tak, między innymi, z powodu emocjonalnej adaptacji. Ciało migdałowate, które jest w dużej mierze odpowiedzialne za nasze emocje, silnie reaguje, kiedy świadomie podejmujemy nieuczciwe zachowania. Niestety, jego reakcja słabnie za każdym kolejnym razem, kiedy robimy coś, czego nie powinniśmy np. oszukujemy. I tak, za każdym kolejnym razem odczuwamy coraz mniejsze wyrzuty sumienia. Innymi słowy, nasz mózg przyzwyczaja się do kłamania i nieuczciwości, tym samym wycisza negatywne emocje z nimi związane. W konsekwencji wzrasta tendencja do częstszego lub silniejszego przekraczania granic 6.
To badanie dotyczyło kolejnych związków, a nie tego samego. Para, która po zdradzie zostaje razem i pracuje w terapii, ma szansę zrozumieć, co do zdrady doprowadziło. Osoba, która zdradziła, bierze odpowiedzialność za swoją decyzję, a oboje widzą, co w związku od dawna nie działało. W badaniu terapii par (Atkins i in., 2005) pary po zdradzie zaczynały terapię w większym kryzysie niż inne pary, ale ich relacja poprawiała się szybciej. Kiedy zdradziła żona, a mąż po odkryciu zdrady mówi o rozwodzie, bardzo dużo zależy od tego, co wydarzy się w pierwszych tygodniach. Piszemy o tym w artykule „Zdradziłam męża, a on chce rozwodu”.
Zdrada powraca w kolejnych związkach, nawet jeśli to ty byłeś(aś) jej ofiarą
Ciekawa, ale równie przykra wydaje się jeszcze inna prawidłowość. Osoby, które raz wybrały zdrajcę na swojego partnera, z dwukrotnie większym prawdopodobieństwem w kolejnym związku zostaną ponownie zdradzone. Podobnie osoby, które w pierwszym związku podejrzewały swojego partnera o zdradę, bez względu na to, czy miała ona rzeczywiście miejsce, czterokrotnie częściej, niż osoby, które nigdy nie miały takich skłonności, podejrzewają o to samo kolejnych partnerów 5.
Powielamy znajome wzorce, także związane ze zdradą. Nawet, gdy są dla nas złe.
Znamy zasadę samospełniającego się proroctwa – jeśli uparcie boimy się, że coś się wydarzy, to nieświadomie podejmujemy działania, które nas do tego zdarzenia ostatecznie doprowadzą. Jednak warto zwrócić uwagę również na powód tego lęku, bo bez przyczyny się on nie pojawił. Zwykle wiąże się on z niskim poczuciem własnej wartości, która z kolei swoje źródło ma we wzorcach relacji rodzinnych. Jeśli dziewczynka wychowywała się w domu, w którym ojciec zdradzał swoją żonę, to najprawdopodobniej na przyszłego męża wybierze mężczyznę, który będzie ją zdradzał, tak jak ojciec matkę. Wiąże się to z tym, iż nieświadomie dążymy do zachowania tych schematów funkcjonowania, do których przywykliśmy w naszych domach rodzinnych. Nie ma znaczenia, czy te schematy są dla nas dobre, czy złe. Dążymy do ich powielenia, ponieważ są to jedyne znane nam schematy, a to co znane paradoksalnie wydaje nam się bezpieczne. Tak samo osoby, które mają skłonność do nadmiernej podejrzliwości, będą wybierały partnerów, którzy dostarczą im powód do niepokoju. Właśnie dlatego, że przyzwyczaiły się do życia w ciągłym antycypowaniu krzywdy.
Jak nie dopuścić do zdrady?
Zdrada nie jest czymś na co nie mamy wpływu. Zdrada nie pojawia się znienacka, nie jest przegranym losem na loterii. Zdrada to ciąg zdarzeń i wyborów, które mają miejsce zwykle przynajmniej kilka miesięcy wcześniej. Istnieją dwa warunki, których spełnienie w znaczącym stopniu ochroni nasz związek przed zdradą:
- Wystarczająco dobre rozumienie tego, czym jest bliskość .
- Dojrzałość.
1. Przyjaźń i bliskość to fundament związku
Bardzo mało prawdopodobne jest, aby zdrada dotknęła związki, które tworzą i pielęgnują relację przyjacielską na równi z relacją intymną. Wiele związków podtrzymuje fałszywe przekonanie o wzajemnej bliskości, aby budować alibi do ignorowania problemów. Ale nie o takiej bliskości rozmawiamy. Jeśli mąż i żona są dla siebie najlepszymi przyjaciółmi (czyli są dla siebie wystarczającym źródłem emocjonalnego wsparcia) i jednocześnie dbają o satysfakcję ze sfery seksualnej, nie mają powodów do obaw o trwałość i bezpieczeństwo ich małżeństwa. Gros ludzi twierdzi, że przyjaźń w związku to luksus. Być może tak jest, ale dlaczego równie wiele osób poświęca długie lata swojego życia, aby kupić upragniony luksusowy samochód lub zamieszkać w luksusowym domu, a dla swojego związku często nie znajduje jednego nawet wieczora w miesiącu?
2. Dojrzałość rodzi się w cierpieniu, pokonywaniu przeciwności, nie przez ucieczkę.
Dojrzała miłość zwykle zawiera w sobie doświadczenie cierpienia. Dziś wiele związków rozpada się przy pierwszych napotkanych trudnościach, bo ludzie wmawiają sobie, że należy im się łatwe i przyjemne życie, z którego cierpienie i wysiłek powinny zostać wykreślone. Niestety, sukces podany na tacy nie będzie miał wartości, dlatego tylu młodych ludzi walczy z poczuciem pustki. Stara prawda uczy, że nic nie cieszy bardziej, niż poczucie satysfakcji z sukcesu, na który długo się pracowało. Jeśli zamiast uciekać od problemów, które pojawiają się w naszym związku, podejmiemy pracę nad ich rozwiązaniem, zrobimy milowy krok w poczuciu wzajemnej bliskości i zaangażowania. Każdy kolejny pokonany kryzys napełni związek siłą, poczuciem sprawczości, ale też niezwykłego poczucia jedności. Ważne, aby kryzysy rozwiązywać, zamiast zgadzać się na to, aby powoli stawały się nową wewnętrzną normą.
3. Stawianie granic i wymagań
Często z obawy, przed wywołaniem złości u współmałżonka, unikamy konfrontacji z trudniejszymi tematami i ulegamy presji drugiej strony. Taka postawa prowadzi jedynie do oddalania się od siebie. Zdrowa i silna relacja zakłada ciągły rozwój. Aby związek się rozwijał obie strony muszą od siebie wymagać stawania się coraz lepszymi dla siebie nawzajem każdego kolejnego dnia. W ten sposób wykazują zaangażowanie i podnoszą wartość tego, co razem tworzą. Odpuszczanie w imię spokoju, to postawa, która komunikuje brak zaangażowania. Jeśli kocham, to walczę o to, aby związek dawał mi jak najwięcej satysfakcji, dlatego motywuję drugą stronę do ciągłego rozwoju, będąc jednocześnie otwartym na zmiany w sobie.
4. Jakość wspólnego czasu – wartość, o którą trzeba dbać
Ilość spędzonego razem czasu ma zdecydowanie mniejsze znaczenie niż jego jakość. Jednak jakość pociąga za sobą ilość. Jeśli dobrze się czuję w towarzystwie męża/ żony to dążę do tego, żeby spędzać razem jak najwięcej czasu. Jeśli nie czerpię satysfakcji ze wspólnego czasu, to będę unikać sytuacji sprzyjających byciu razem. Praca nad związkiem nie polega na zmuszaniu się do bycia razem, ale na dążeniu do tego, aby bycie razem było tym, czego pragnę. Dlatego tak ważna jest jakość. Jakość wynika z rozumienia siebie i wzajemnych potrzeb. To jedna z najtrudniejszych kwestii w budowaniu relacji. Jeśli czujemy, że nasza jakość jest mizerna, warto poszukać pomocy doświadczonego terapeuty par, bo droga do wypalenia jest krótka.
5. Poczucie wzajemnej atrakcyjności, także tej fizycznej
Z czasem łatwo przestać dbać o siebie i o to, jak widzi nas partner. Dotyczy to wyglądu, zdrowia i kondycji, ale też ciekawości świata i wspólnych rozmów. Gdy jedno z partnerów zaniedbuje siebie, a drugie to widzi i milczy, oddalają się od siebie. Jeśli mąż boi się powiedzieć żonie, że przestaje być dla niego atrakcyjna, zamiast rozmowy wybiera dystans. W drugą stronę działa to tak samo. Zachęcamy do rozmowy o atrakcyjności wprost i z życzliwością, bez wyrzutów. Atrakcyjność fizyczna i intelektualna to ważne spoiwo związku.
Czy zdrada w małżeństwie to koniec związku?
Skoro trafiłeś na ten artykuł, to prawdopodobnie nie udało Ci się zapobiec zdradzie i czujesz, że rozsypujesz się na kawałeczki. Pewnie w głowie masz wiele pytań, wątpliwości i obaw. Zastanawiasz się, czy Twój związek ma szansę dalej trwać? Nie damy Ci jednoznacznej odpowiedzi na to pytanie, bo każdy związek jest inny, ale podpowiemy Ci jakie warunki powinny zostać spełnione, abyś mógł podjąć dalsze kroki.
Jak odbudować związek po zdradzie męża lub żony?
Warunkiem trwania małżeństwa po zdradzie jest zrozumienie jej przyczyn i wybaczenie (sprawdź też nasz artykuł o tym jak wybaczyć zdradę) Zdrada absolutnie nie oznacza końca związku, ale powinna oznaczać koniec zniekształconych mechanizmów, o które opierał się związek przed zdradą. Zdrada nie może zostać przemilczana, bo bardzo szybko się powtórzy. Zdrada jest ostatecznym sygnałem alarmowym do podjęcia pracy nad związkiem. Aby rozpocząć pracę warto zadbać o jej efektywność i tym samym skuteczność.
W Sensity przeprowadziliśmy wiele interwencji kryzysowych dla par, które trafiły do nas mocno wypalone po wielu miesiącach, a nierzadko latach samodzielnych starań nad wyleczeniem związku po zdradzie. Trafiły do nas w poczuciu braku nadziei i zmarnowanych sił. Stało się tak dlatego, że starały się działać bez analizy problemu. Jest to obiektywnie bardzo trudne wyzwanie, aby przeprowadzić trafną analizę problemu związku będąc emocjonalnie zaangażowanym w ten związek. Często kręcili się w kółko i tracili energię na działania, które zamiast zbliżać, jeszcze bardziej oddalały. Jest to częsta pułapka, która niepotrzebnie doprowadziła do wypalenia, a w konsekwencji do rozpadu niejeden związek. Dlatego, zanim zaczniemy działać, upewnijmy się, że wiemy co robić – warto wówczas skorzystać z konsultacji dla par, np. w Sensity.
Najłatwiej pracować, gdy mąż i żona mają gotowość zmiany
Pamiętajmy, że na zdradę zwykle pracują obie strony, mniej lub bardziej świadomie. Decyzję o zdradzie podejmuje jednak jedna osoba i to ona za nią odpowiada. Dlatego droga wyjścia z kryzysu po zdradzie również wymaga pracy obojga. Mądrym i dającym największą szansę na skuteczność krokiem, jest w pierwszej kolejności zrozumienie roli jaką sami odgrywamy w związku i tym samym wpływu jaki mieliśmy na zdradę, która nas dotknęła. Naprawdę niezwykle rzadko zdarza się, aby zdrada pojawiła się w związku z przyczyny tylko jednej ze stron. “Kochając za bardzo”, będąc wyrozumiałym zanadto, również możemy przyczynić się do zdrady, nie tylko zaniedbując lub wprost krzywdząc. Jeśli chcemy zbudować po zdradzie związek na nowym solidnym fundamencie, sprawdźmy, czy przypadkiem nieświadomie nie podtrzymujemy schematu, który nie był dobry dla naszej relacji.
Więcej informacji na ten temat przeczytasz w artykule: jak poradzić sobie po zdradzie?
Podsumowanie
Nie uciekaj zbyt pochopnie ze związku po zdradzie. Daj sobie chociaż szansę na zrozumienie, dlaczego Ciebie to spotkało albo dlaczego sam dopuściłeś się zdrady. Brak zrozumienia własnego udziału w tym trudnym doświadczeniu może poprowadzić Cię do powielenia tego samego schematu w kolejnym związku. Pisaliśmy o badaniach, które potwierdzają to ryzyko także w innym artykule dotyczącym konsekwencji zdrady w związku. Wieloletnie doświadczenie prowadzenia terapii małżeńskiej w Sensity pokazuje, że zdrada dla wielu małżeństw paradoksalnie okazała się ratunkiem. W Twoim przypadku może okazać się podobnie. Wartościowe rzeczy się naprawia, nie wyrzuca, gdy się popsują. Umów spotkanie z terapeutą i napraw swój związek.
Jeśli ten artykuł był dla Ciebie wartościowy, udostępnij go osobie, której może pomóc. Zachęcamy też do lektury innych publikacji na temat zdrady.
Inne publikacje dotyczące zdrady
Ten artykuł jest wstępem do cyklu publikacji dotyczących zdrady w związku lub małżeństwie. Z pewnością zainteresują Cię także:
- Jak żyć po zdradzie męża lub żony i budować lepszy związek?
- Jakie są konsekwencje i skutki zdrady małżeńskiej?
- Zdrada przez internet, sms, czat, komunikator – pierwsza tak obszerna publikacja w Polsce!
- Przyczyny zdrady wśród mężczyzn i kobiet – różnice
- Jak wybaczyć zdradę? Czy to możliwe?
- Jak rozpoznać zdradę? 10 sygnałów.
- Czy powinienem walczyć o żonę, która mnie zdradza?
- Wszystko o zdradzie emocjonalnej
Najczęstsze pytania o zdradę
Kto częściej zdradza: kobiety czy mężczyźni?
Częściej zdradzają mężczyźni, ale różnica jest coraz mniejsza. W Polsce romans miało 33% mężczyzn i 18% kobiet (CBOS, 2011). W badaniu Centrum Profilaktyki Społecznej z 2016 roku do zdrady przyznało się 46% mężczyzn i 32% kobiet w wieku 18–50 lat. W USA wśród małżonków w wieku 25–54 lat kobiety przyznają się do zdrady nawet nieco częściej niż mężczyźni: 14% wobec 11% (General Social Survey 2021–2022). Więcej danych zebraliśmy w artykule Kto częściej zdradza: kobiety czy mężczyźni.
Ile procent kobiet i mężczyzn zdradza?
Wynik zależy od kraju i od tego, o co pyta badanie. Pytanie o ostatni rok daje kilka procent, a pytanie o całe małżeństwo 15–25%. W Polsce romans ma za sobą, według szacunków CBOS, co trzeci mężczyzna i prawie co piąta kobieta. W Wielkiej Brytanii do jakiejkolwiek zdrady przyznaje się 23% osób, które były kiedyś w związku (YouGov, 2026).
W jakim wieku najczęściej dochodzi do zdrady?
W Polsce najwięcej romansów mają osoby w wieku 25–34 lata (CBOS). W USA do zdrady częściej przyznają się osoby po 55. roku życia (20%) niż młodsze (14%). Wśród mężczyzn najwięcej zdrad deklarują ci po siedemdziesiątce (26%), a wśród kobiet te w wieku 60–69 lat (16%). Najrzadziej do zdrady przyznają się osoby przed trzydziestką.
Gdzie najczęściej dochodzi do zdrady?
Najczęściej w pracy i wśród znajomych. Według CBOS co trzeci romans zaczyna się w pracy (34%), a co czwarty w gronie znajomych (25%). Rzadziej jest to szkoła lub uczelnia (9%), bar albo dyskoteka (8%) i urlop (6%). W naszej pracy najwięcej zdrad emocjonalnych widzimy właśnie w relacjach z pracy i wśród znajomych.
Czym jest zdrada emocjonalna i czy jest gorsza od fizycznej?
Zdrada emocjonalna to bliska relacja z osobą spoza związku, która zaczyna zajmować miejsce partnera, nawet bez kontaktu fizycznego. Wiele osób przeżywa ją boleśniej niż zdradę fizyczną. W badaniu prawie 64 tysięcy Amerykanów zdrada emocjonalna bardziej bolała 65% kobiet i 46% mężczyzn (Frederick i Fales, 2016). Zdrada seksualna bardziej bolała 54% mężczyzn i 35% kobiet.
Czy flirt, pocałunek albo pisanie z kimś to już zdrada?
Dla wielu par tak, choć każda para ustala te granice po swojemu. Pocałunek za zdradę uznaje 73% Brytyjczyków, potajemny kontakt z byłym partnerem 69%, a flirt 26% (YouGov, 2026). Częste pisanie z kimś, o czym partner nie wie, zwykle oddala małżonków od siebie. Pomaga proste pytanie: czy ta rozmowa wyglądałaby tak samo, gdyby partner ją widział?
Czy otwarty związek to zdrada?
Nie, jeśli oboje partnerzy w pełni się na niego zgadzają. Zdradą jest złamanie umowy, którą para zawarła. W praktyce zgoda bywa jednak tylko pozorna, wymuszona lękiem przed utratą partnera. W badaniu 1658 osób najwięcej niezadowolenia było w związkach, w których jedno z partnerów chciało wierności, a drugie miało kontakty seksualne poza związkiem (Rogge i in., 2019).
Czy zdrada to koniec związku? Czy można ją wybaczyć?
Zdrada nie musi kończyć związku. Wiele par zostaje razem także wtedy, gdy romans wychodzi na jaw. W amerykańskim badaniu pary, które po ujawnieniu zdrady przeszły terapię i zostały razem, po pięciu latach były tak samo zadowolone ze związku jak pary bez zdrady (Marín i in., 2014). Wybaczenie wymaga czasu i pracy obojga partnerów. W terapii po zdradzie para najpierw kończy kontakt z trzecią osobą, a potem szuka przyczyn kryzysu i odbudowuje zaufanie. Więcej piszemy w artykule Jak wybaczyć zdradę.
Czy osoba, która raz zdradziła, zdradzi znowu?
Nie musi, choć ryzyko jest większe. W badaniu 484 osób (Knopp i in., 2017) osoby, które zdradziły w jednym związku, w kolejnym zdradzały trzy razy częściej. Badanie dotyczyło jednak nowych związków, a nie tego samego. Para, która po zdradzie pracuje w terapii, poznaje przyczyny zdrady i może zmienić to, co do niej doprowadziło.
Jeśli sytuacja wygląda inaczej
- „Etapy związku: od zakochania do kryzysu” – jeśli zdrady nie było, ale kłótnie albo chłód trwają od dawna.
- „Już cię nie kocham. Kiedy mąż albo żona chce rozwodu” – jeśli po odkryciu zdrady jedno z małżonków mówi o rozwodzie.
- Gdy partner nie chce iść na terapię – jak wygląda praca jednej osoby nad małżeństwem i jak się na nią umówić.
Bibliografia
- „Polacy zdradzają się coraz częściej”, Rzeczpospolita, 24.01.2016 (badanie Centrum Profilaktyki Społecznej, 708 osób w wieku 18–50 lat); cps.edu.pl
- W. Wang, „Who Cheats More? The Demographics of Infidelity in America”, Institute for Family Studies, 2018
- H. Walum i in., „Genetic variation in the vasopressin receptor 1a gene (AVPR1A) associates with pair-bonding behavior in humans”, PNAS, 2008
- S.S. Janus, C.L. Janus, „The Janus Report on Sexual Behavior”, 1993
- K. Knopp i in., „Once a Cheater, Always a Cheater? Serial Infidelity Across Subsequent Relationships”, Archives of Sexual Behavior, 2017
- N. Garrett i in., „The brain adapts to dishonesty”, Nature Neuroscience, 2016
Inne źródła cytowane w tekście
- CBOS, „Zdrady i romanse”, BS/90/2011
- YouGov, badanie z 15–22.09.2022 (USA)
- J. Treas, D. Giesen, Journal of Marriage and Family, 2000
- P.R. Amato, D. Previti, Journal of Family Issues, 2003
- S. Scott i in., Couple and Family Psychology, 2013
- M.A. Bellis i in., „Measuring paternal discrepancy and its public health consequences”, Journal of Epidemiology and Community Health, 2005
- M.H.D. Larmuseau i in., Proceedings of the Royal Society B, 2013
- M. Haupert i in., Journal of Sex & Marital Therapy, 2017
- A. Moors, A. Gesselman, J. Garcia, Frontiers in Psychology, 2021
- R. Rogge i in., Journal of Sex Research, 2019
- P.W. Andrews i in., „Sex differences in detecting sexual infidelity”, Human Nature, 2008
- US Census Bureau, „Remarriage in the United States”, 2015
- R. Baker, M.A. Bellis, „Human Sperm Competition”, 1995
- C. Ober i in., Human Reproduction, 1998
- D. Atkins i in., Journal of Consulting and Clinical Psychology, 2005
- R.A. Marín, A. Christensen, D.C. Atkins, Couple and Family Psychology, 2014
- Pew Research Center, badanie z maja i czerwca 2014 (N = 2003)
- ABC News, „Primetime” – sondaż z 2004 roku (1500 dorosłych)
- Blow i Hartnett, 2005; Wiederman i Hurd, 1999

