Syn, który szuka swojego miejsca. Szkoła, gry, internet i samotność. Poradnik dla rodziców nastolatków i młodych mężczyzn
Wielu rodziców, którzy przychodzą do nas po pomoc, opisuje podobny niepokój. Syn, który jeszcze niedawno grał w piłkę, miał kolegów i plany, coraz bardziej wycofuje się z życia. Gorzej się uczy, całe wieczory spędza przed ekranem i coraz mniej mówi, a czasem powtarza poglądy, które rodziców niepokoją. U dwudziestoparolatka ten sam niepokój wygląda inaczej: syn przerywa studia, nie może znaleźć pracy na miarę swoich ambicji i nie wyprowadza się z domu. Nie są to odosobnione historie. Badania z wielu krajów, także z Polski, pokazują, że chłopcy i młodzi mężczyźni coraz częściej tracą grunt pod nogami: w szkole, na studiach i w relacjach z innymi.
Ten poradnik napisaliśmy dla matek i ojców nastoletnich i dorosłych synów. Opisujemy w nim drogę, którą wielu z nich przechodzi po cichu. Często zaczyna się ona w szkole, która wymaga od chłopców umiejętności dojrzewających u nich później niż u dziewcząt. W badaniu PISA z 2025 roku piętnastoletnie Polki czytały o 37 punktów lepiej od swoich rówieśników. Chłopiec, który w klasie słyszy głównie uwagi, szuka miejsca, w którym wygrywa, i często znajduje je w grze. W telefonie czekają na niego treści, które obiecują pewność siebie, szacunek i proste wyjaśnienie wszystkiego, co go boli. Każdy z tych kroków ma swoją logikę. Rodzic, który ją zrozumie, odzyskuje wpływ na to, co wydarzy się dalej.
Bezpłatny poradnik Sensity
Autorką poradnika jest Marta Mauer-Włodarczak, założycielka poradni Sensity. Poradnik powstał na podstawie pracy całego naszego zespołu z parami, rodzinami i dorosłymi dziećmi. Udostępniamy go otwarcie, bez opłat i bez logowania, tak jak wszystkie nasze poradniki. Chcemy, żeby każdy, kto szuka odpowiedzi, mógł spokojnie i we własnym tempie zrozumieć, co dzieje się w jego związku i w jego rodzinie. Kto po lekturze zechce porozmawiać o swojej sytuacji, znajdzie w naszym zespole doświadczonych psychoterapeutów par, rodzin i terapeutów indywidualnych.
poradnika
z rodzinami
i zagranicznych badań
czytania
Gdzie syn szuka swojego miejsca
„Gdzie popełniliśmy błąd?” Matka i ojciec, którzy widzą, że syn się od nich oddala, prędzej czy później zadają sobie to pytanie. Szukanie winy jest naturalne, ale niewiele daje, bo poczucie winy odbiera siły potrzebne do działania. Wycofanie syna zwykle mniej mówi o błędach rodziców, a więcej o tym, jak trudno mu dziś znaleźć swoje miejsce. W szkole mierzy się go cudzą miarą, wśród rówieśników liczy się przede wszystkim pozycja, a nikt nie potrafi mu jasno powiedzieć, czego oczekuje się dziś od młodego mężczyzny. Dlatego w każdej części poradnika zaczynamy od tego, co dane zachowanie synowi daje, a dopiero potem pokazujemy, ile go kosztuje. Gra daje mu poczucie, że w czymś jest dobry. Internetowy mentor daje mu proste reguły. Zamknięty pokój daje mu chwilę spokoju od ocen.
Rodzice nie są winni temu, że syn się wycofał, ale mają na niego większy wpływ, niż przypuszczają. W 2026 roku amerykańscy badacze Scharrer, Ward i Volling sprawdzili, skąd nastoletni chłopcy biorą przekonania o tym, jaki powinien być mężczyzna. Okazało się, że słowa rodziców kształtują te przekonania dwa, a nawet trzy razy silniej niż najpopularniejszy influencer manosfery. To, co syn słyszy przy rodzinnym stole, waży więc więcej niż to, co ogląda nocą w telefonie. Od rodziców potrzebuje nauki wytrwałości i panowania nad sobą, ale też przyzwolenia, żeby o trudnych uczuciach mówić, a nie je chować. Szczególnie ważni są tu ojcowie, których w tym poradniku traktujemy jako sojuszników syna, a nie winnych jego kłopotów.
Czym jest hikikomori
Zdarza się, że młoda osoba, najczęściej mężczyzna, przez wiele miesięcy nie wychodzi z domu, rzuca szkołę albo pracę i nie widuje nikogo poza najbliższymi. Japończycy mają na to osobne słowo: hikikomori. O hikikomori w Polsce rodzice zaczynają czytać zwykle wtedy, gdy syn od kilku tygodni wychodzi z pokoju tylko po jedzenie. Większość synów za zamkniętymi drzwiami nie pasuje jednak do tego opisu. Chodzą do szkoły, mają kolegów, nawet jeśli poznali ich w grze, i da się z nimi porozmawiać, jeśli rozmowa nie przypomina przesłuchania. Taka izolacja społeczna nie zaczyna się nagle. Najpierw pojawiają się drobne oznaki wycofania, które łatwo wziąć za lenistwo albo za zwykły okres dorastania.
Nie każdy trudny miesiąc jest powodem do niepokoju. Ważniejsze jest to, w którą stronę zmierzają sprawy: czy syn przestaje chodzić do szkoły, śpi w dzień, a żyje w nocy, i czy poza rodzicami nie widuje już nikogo. Jeśli trwa to od kilku tygodni, rodzice nie muszą czekać, aż syn sam zechce porozmawiać z kimś obcym. Mogą najpierw przyjść na konsultację dla rodziców bez niego. Z nastolatkiem pracujemy w ramach psychoterapii dzieci i młodzieży, a dorosły syn może przyjść na terapię indywidualną.
Wybierz część poradnika, aby rozpocząć:
Szkoła, w której chłopcy zostają w tyle. Dlaczego chłopcy gorzej się uczą, choć nie są mniej zdolni
Chłopcy nie są mniej zdolni od dziewcząt, ale szkoła wymaga od nich tego, co przychodzi im później.
Wyjaśniamy, skąd biorą się słabsze oceny, jak słowo „leń” odbiera chłopcu chęć do nauki i co mogą zrobić rodzice.
Gry. Świat, w którym syn wygrywa, i granica, za którą pasja przechodzi w uzależnienie od gier
W grze syn wygrywa, ma drużynę i chwilę spokoju od ocen.
Piszemy, co gra daje chłopcu, jak Światowa Organizacja Zdrowia opisuje uzależnienie od gier i dlaczego zabranie komputera zwykle nie pomaga.
Manosfera, red pill i incele. Co syn znajduje w internecie i dlaczego tak bardzo go to przyciąga
Aplikacja podsuwa chłopcu filmy z manosfery szybciej, niż rodzice się spodziewają.
Tłumaczymy, czym są red pill, black pill i incele, co te treści obiecują synowi i kiedy stają się groźne.
Jak rozmawiać z synem, który wszedł w ten świat. Ciekawość zamiast kontrargumentów
Ośmieszanie i zakazy zamykają rozmowę, a ciekawość ją otwiera.
Podpowiadamy, jak reagować na zdania przyniesione z internetu, kiedy przyznać synowi rację i dlaczego tak wiele zależy od ojca.
Samotność młodych mężczyzn rzadko wygląda jak smutek
Samotny syn częściej bywa drażliwy i zmęczony niż smutny.
Piszemy, jak rozpoznać samotność młodego mężczyzny, czym jest dla niego świat online i jak zaprosić go bliżej.
Gniazdownicy. Dorosły syn zostaje w domu nie tylko z powodu cen mieszkań
Dorosły syn zostaje w domu nie tylko z powodu cen mieszkań.
Wyjaśniamy, co trzyma go w rodzinnym domu, co z tego układu mają rodzice i jak rozmawiać z nim o wyprowadzce.
Matka i syn, ojciec i syn. Rola ojca w wychowaniu syna wykracza poza obecność w domu
Męskości syn uczy się przede wszystkim z tego, jak ojciec i matka traktują siebie nawzajem.
Piszemy, czego syn potrzebuje od każdego z rodziców, co zmienia nieobecny ojciec i jak wygląda to po rozwodzie.
Do syna, który to czyta. Za zarzutami rodziców zwykle stoi lęk
Tę część napisaliśmy dla samego syna, żeby rodzic mógł mu ją dać do przeczytania.
O lęku rodziców ukrytym w zarzutach, o pewności siebie, o samodzielności i o tym, kiedy dobrze jest poprosić o pomoc.
Kiedy potrzebna jest pomoc i jak wygląda w Sensity. Rodzice mogą zacząć bez syna
Rodzice mogą zacząć pracę, zanim syn będzie na nią gotowy.
Opisujemy, kiedy szukać pomocy i jak w Sensity wyglądają konsultacja dla rodziców, wspólna sesja z synem i terapia młodych dorosłych.
Syn, który znajdzie swoje miejsce także poza ekranem i poza własnym pokojem, najczęściej sam wraca do rozmowy z rodzicami.
Najczęściej zadawane pytania
Czy syn, który całe dnie spędza w swoim pokoju, ma hikikomori?
Najczęściej nie. O hikikomori mówimy dopiero wtedy, gdy syn przez wiele miesięcy nie chodzi do szkoły ani do pracy i nie spotyka się z rówieśnikami. Nastolatek, który po lekcjach zamyka drzwi i gra z kolegami, zwykle szuka spokoju i czegoś, co mu wychodzi. Niepokoić powinien dopiero kierunek zmian: syn coraz rzadziej wychodzi z domu, odwraca dzień z nocą, opuszcza lekcje. Wtedy dobrze jest porozmawiać z terapeutą, zanim wycofanie się utrwali.
Czy rodzice mogą przyjść do terapeuty bez syna?
Tak, i bardzo często od tego zaczynamy. Na konsultację przychodzi jedno z rodziców albo oboje. Rozmawiamy o synu, ale też o tym, jak matka i ojciec rozumieją jego wycofanie i co wtedy robią. Po pierwszych spotkaniach terapeuta mówi, co zobaczył w historii rodziny, i razem z rodzicami układa plan terapii. Bywa, że po kilku takich spotkaniach syn sam prosi o spotkanie z terapeutą, bo rodzice zaczęli inaczej z nim rozmawiać.
Czy poradnik jest także dla rodziców dorosłych synów?
Tak. Szkoła i gry dotyczą głównie nastolatków, ale z samotnością, mieszkaniem z rodzicami i treściami manosfery zmagają się także dwudziesto- i trzydziestolatkowie. Dorosłemu synowi rodzic nie narzuca już zasad. Może mu za to zaproponować relację, w której rozmawiają jak dorosły z dorosłym. W Sensity prowadzimy też wspólne sesje rodzica z dorosłym synem, a przebiegają one podobnie jak sesje par.
Czy wycofanie syna to wina rodziców?
Nie. Na syna działa wiele rzeczy naraz: szkoła, rówieśnicy, algorytmy w telefonie i to, że nikt mu jasno nie mówi, czego oczekuje się dziś od młodego mężczyzny. Nad żadną z nich rodzice nie mają pełnej kontroli. Mają za to duży wpływ na to, co syn słyszy w domu o męskości, o uczuciach i o proszeniu o pomoc. Dlatego zamiast szukać winnych, proponujemy inne pytanie: co dom może dać synowi z tego, czego dziś szuka za zamkniętymi drzwiami.
Od czego zacząć
Najlepiej od tego, co dziś martwi najbardziej: od szkoły, gry, zdań przyniesionych z internetu albo od milczenia syna. Kto nie wie, jak w ogóle zacząć rozmowę, może od razu przeczytać część o tym, jak rozmawiać z synem. Kiedy rodzice bardzo się niepokoją albo każde z nich inaczej widzi problemy z nastolatkiem, proponujemy konsultację dla rodziców. Sesja trwa 50 minut i może się odbyć online albo w gabinecie przy ul. Grochowskiej 258/260 lok. 11 w Warszawie.
Jeśli sytuacja wygląda inaczej
- „Jak rozmawiać z nastolatkiem, który zamyka się przed rodzicami” – jeśli syn jest młodszy i problemem jest przede wszystkim milczenie w domu.
- „Kryzys męskości” – dla ojców, którzy w opisach syna rozpoznają siebie.
- „Już cię nie kocham. Kiedy mąż albo żona chce rozwodu” – jeśli za wycofaniem syna stoi kryzys w małżeństwie rodziców.
Umów konsultację dla rodziców
Na konsultację dla rodziców przychodzi jedno z rodziców albo oboje, bez syna. Terapeuta opowiada, co zobaczył w historii rodziny, i razem z rodzicami układa plan. Prowadzimy też wspólne sesje rodzica z nastolatkiem. Sesja trwa 50 minut, spotkania prowadzimy online i w gabinecie przy ul. Grochowskiej 258/260 lok. 11 w Warszawie.
O poradniku
Poradnik przygotowała Marta Mauer-Włodarczak, psychoterapeutka par i założycielka poradni Sensity, razem z zespołem psychoterapeutów Sensity. Z parami pracuje od 2006 roku. Poradnia Sensity od 2010 roku pomaga rodzinom i parom w kryzysie, online i w gabinecie w Warszawie.
Źródła
IBE, PISA 2025. Informacja prasowa, 2026
DCU Anti-Bullying Centre, Recommending Toxicity, 2024
PsyPost o badaniu Scharrer, Ward i Volling, Psychology of Men & Masculinities, 2026
