Część poradnika „Płonący dom. Poradnik Sensity o kryzysie w związku” · Moduł 4. Destrukcyjne tańce · część 18 z 28
W skrócie: Gdy konflikty latami pozostają nierozwiązane, związek zwykle zastyga w jednej z czterech form, które widuję w swojej pracy: w zimnej wojnie, w domowym poligonie, w złotej klatce albo w układzie rodzica z dzieckiem między dwojgiem dorosłych. Z każdej z nich można wyjść, choć im dłużej trwa, tym więcej pracy to wymaga.
Zimna wojna
W zimnej wojnie na zewnątrz wszystko działa: rachunki są opłacone, a dzieci odwożone na zajęcia. W środku panuje pustka, bo czułość i rozmowy o drobiazgach dawno ucichły, a przy kolacji mówi się głównie o tym, kto jutro odbierze młodszego z basenu. Oboje wyłączyli wrażliwość na siebie nawzajem, ponieważ tak mniej boli. Nazywam to hibernacją więzi, bo życie toczy się dalej, ale na minimalnych obrotach.
Taka samotność we dwoje odbija się na zdrowiu. Metaanaliza Theodore’a Roblesa i współpracowników wykazała, że jakość małżeństwa wiąże się ze zdrowiem fizycznym. Ten związek jest niewielki, ale stały, a jego siła przypomina siłę związku zdrowia z dietą czy aktywnością fizyczną.
Domowy poligon
W domowym poligonie dzieje się odwrotnie, bo awantury wybuchają codziennie i o wszystko, od zmywarki po wakacje. Często słyszę wtedy, że para „ma po prostu gorące temperamenty”, choć zwykle stoi za tym coś innego. Kłótnia stała się jedyną intensywną formą kontaktu, jaka tym dwojgu ludziom pozostała, i przynajmniej na chwilę skupia ich na sobie bez reszty.
Ten zastępczy kontakt sporo kosztuje. Janice Kiecolt-Glaser z Uniwersytetu Stanu Ohio badała 42 małżeństwa, którym przed rozmową o sporze robiono na skórze niewielkie ranki. U par, które rozmawiały szczególnie wrogo, ranki goiły się w tempie około 60 procent tego, które obserwowano u par mało wrogich.
Złota klatka
Z zewnątrz złota klatka wygląda jak związek idealny, w którym para wszystko robi razem, od spotkań ze znajomymi po każdy weekend. W środku kryje się jednak lęk przed rozdzieleniem. Różnica zdań brzmi wtedy jak zdrada, a zły nastrój jednego od razu niepokoi drugie. Murray Bowen, jeden z twórców terapii rodzin, nazwał zdolność pozostania sobą w bliskiej relacji różnicowaniem się. W złotej klatce tej zdolności brakuje, a zlanie się w jedno z czasem hamuje rozwój obojga i gasi pożądanie, które do życia potrzebuje odrobiny odrębności.
Także po latach chłodu i milczenia wiele par podejmuje pracę nad związkiem. Pierwszym krokiem może być jedna wspólna konsultacja. Spotykamy się w gabinecie w Warszawie i online.
Rodzic i dziecko
Po latach zaniedbań relacja dwojga równych sobie dorosłych potrafi zamienić się w układ rodzica z dzieckiem. Jedno kontroluje i poprawia, a drugie zachowuje się jak zbesztany nastolatek, który pyta o pozwolenie i ze wszystkiego się tłumaczy. W takim układzie zwykle brakuje pożądania, a „dziecko” szuka czasem ujścia w alkoholu albo w potajemnym łamaniu zasad. O tym, co najczęściej napędza tę zamianę ról, piszę w artykule „Jak poczucie winy zamienia partnerów w Rodzica i Dziecko?”.
Czy z tych układów da się wyjść?
Tak, choć im dłużej trwają, tym więcej pracy wymagają. W każdym z nich ważną rolę odgrywają rodziny pochodzenia. To, jak w domu rodzinnym okazywano bliskość i jak się kłócono, wraca w małżeństwie z zadziwiającą wiernością, dlatego w terapii małżeńskiej poświęcamy temu wiele uwagi. Wyjście zaczyna się zwykle od nazwania układu, w którym para utknęła, bez szukania winnego. Z parami pracujemy online i w gabinecie przy ulicy Grochowskiej, a terapia par w Warszawie i terapia prowadzona zdalnie opierają się na tych samych zasadach.
Najczęstsze pytania
Czy da się uratować związek bez uczuć?
Często tak. Uczucia bywają zamrożone, co nie znaczy, że wygasły, a terapia par pomaga sprawdzić, co kryje się pod lodem.
Dlaczego ciągle się kłócimy?
Bywa, że kłótnia stała się jedyną formą intensywnego kontaktu między partnerami. Zmiana zaczyna się wtedy od znalezienia innych sposobów bycia blisko.
Czy robienie wszystkiego razem jest zdrowe?
Nie zawsze. Dobry związek potrzebuje zarówno bliskości, jak i odrębności.
Czytaj także: strona oferty terapii par · terapia par online · artykuł „Jak poczucie winy zamienia partnerów w Rodzica i Dziecko?” · poradnik „Niewidzialne Klatki”
O autorce
Marta Mauer-Włodarczak jest psychoterapeutką par i założycielką poradni Sensity. Z parami pracuje od 2006 roku, a w swojej pracy dużo uwagi poświęca rodzinom pochodzenia obojga partnerów i temu, jak dawne wzorce wracają w małżeństwie. Poradnik powstał na podstawie jej praktyki oraz doświadczeń zespołu psychoterapeutów Sensity, który od 2010 roku pomaga parom w gabinecie w Warszawie i online.
Bibliografia
- Kiecolt-Glaser, J. K., Loving, T. J., Stowell, J. R., Malarkey, W. B., Lemeshow, S., Dickinson, S. L., Glaser, R. (2005). Hostile marital interactions, proinflammatory cytokine production, and wound healing. Archives of General Psychiatry, 62(12), 1377–1384.
- Robles, T. F., Slatcher, R. B., Trombello, J. M., McGinn, M. M. (2014). Marital quality and health: A meta-analytic review. Psychological Bulletin, 140(1), 140–187.
- Kerr, M. E., Bowen, M. (1988). Family Evaluation: An Approach Based on Bowen Theory. New York: W. W. Norton.
Spis treści poradnika · część 18 z 28
