Czerwone flagi, których nie widać. Jak rozpoznać toksyczną osobę na początku związku?

Część poradnika „Płonący dom. Poradnik Sensity o kryzysie w związku” · Moduł 2. Dlaczego wybraliśmy siebie nawzajem · część 6 z 28

Dlaczego na początku nie widać czerwonych flag?

Przyczyną rzadko bywa naiwność. Czerwone flagi pojawiają się zwykle wcześnie, ale jeśli przypominają to, co ktoś zna z domu rodzinnego, wyglądają dla niego jak zielone światło.

Znaczenie ma tu także zjawisko, któremu psychologia przygląda się od pół wieku. W 1974 roku Donald Dutton i Arthur Aron przeprowadzili słynny eksperyment, w którym atrakcyjna ankieterka zaczepiała mężczyzn albo na chwiejnym moście zawieszonym wysoko nad kanionem, albo na niskim, stabilnym moście, i zostawiała im swój numer. Mężczyźni z chwiejnego mostu dzwonili częściej, a autorzy uznali, że mężczyźni wzięli pobudzenie wywołane strachem za zainteresowanie ankieterką. Późniejsze próby powtórzenia tego wyniku dały mieszane rezultaty, a szersze analizy każą wnioskować ostrożniej. Wynika z nich raczej, że pobudzenie wzmacnia reakcję, która i tak by się pojawiła, więc atrakcyjna osoba wydaje się jeszcze bardziej pociągająca. Kiedy ktoś od początku trochę niepokoi, a przy tym bardzo się podoba, łatwo pomylić ten niepokój z siłą uczucia.

Jakie pomyłki zdarzają się najczęściej?

Najczęściej za troskę bierze się kontrolę. Zaglądanie do cudzego telefonu albo niechęć do każdego wyjścia z przyjaciółmi łatwo uznać na początku za dowód zaangażowania. Zdanie „tak mu na mnie zależy, że świata poza mną nie widzi” często wraca w opowieściach o pierwszych miesiącach związków, które później stały się dla kogoś klatką. Podobnie bywa z arogancją, którą bierze się za pewność siebie.

Druga częsta pomyłka polega na myleniu chaosu z namiętnością. Kto wychował się w niestabilnym domu, często uważa gwałtowne kłótnie i spektakularne pojednania za dowód prawdziwej miłości, a spokojne załatwianie sporów wydaje mu się chłodem.

Na co patrzeć na początku znajomości?

Na początku ludzie starannie dobierają słowa, dlatego więcej mówią o nich odruchy.

Szczególnie ważna jest pogarda, widoczna na przykład w przewracaniu oczami albo w drwiącym półuśmiechu, którym ktoś kwituje cudze uczucia. W wieloletnich badaniach Johna Gottmana nad małżeństwami pogarda okazała się jednym z najsilniejszych sygnałów, że związek się później rozpadnie. Niesie komunikat „stoję wyżej” i dopóki para go nie zauważy, nie zneutralizuje go żadna technika komunikacji.

Dużo mówi też reakcja na cudzą słabość. Przy grypie albo w gorszym okresie widać, czy ktoś umie się zatroszczyć, czy raczej się niecierpliwi i daje do zrozumienia, że druga strona „robi problem”. Podobnie jest z odmową. Dojrzały człowiek przyjmuje „nie” jako rzecz zwyczajną, a ktoś, kto tego nie potrafi, reaguje obrazą albo wzbudzaniem poczucia winy, które czasem ciągnie się przez kilka cichych dni.

Uwagę zwraca również tempo. Wielkie deklaracje i plany na całe życie po kilku tygodniach znajomości rzadko świadczą o dojrzałym uczuciu. Zasypywanie kogoś uwagą i prezentami, nazywane dziś love bombingiem, usypia czujność, zanim zdążą wyjść na jaw inne sygnały ostrzegawcze. Badań na ten temat jest niewiele. Pierwsze z nich, przeprowadzone w 2017 roku wśród studentów, pokazało, że badani, którzy częściej zasypywali kogoś uwagą w ten sposób, mieli wyższy poziom narcyzmu i częściej niepewny styl przywiązania.

Wiele mówi wreszcie sposób, w jaki ktoś opowiada o byłych partnerach. Jeśli wszyscy poprzedni byli „toksyczni” i „zaburzeni”, a ta osoba zawsze była ofiarą, najpewniej nie umie przyjrzeć się własnemu udziałowi w tamtych historiach. Z mojego doświadczenia wynika, że taka opowieść nierzadko zapowiada powtórkę.

Najczęstsze pytania

Czytaj także: strona oferty terapii par · psychoterapia indywidualna · poradnik „Niewidzialne Klatki” · część 2.1 „Znajomy ból” · część 2.3 „Zamek i klucz”

Bibliografia

Spis treści poradnika · część 6 z 28