Co robić, gdy teściowej nie podoba się postępowanie synowej?

Myślę, że niewiele relacji w rodzinie budzi tyle napięcia, co relacja teściowej z synową. Matki dorosłych synów często zadają nam to samo pytanie: co zrobić, kiedy widzę, że syn jest wykorzystywany przez własną żonę? Opowiadają wtedy o synu, który po całym tygodniu pracy sam kąpie dzieci, sprząta i robi pranie, podczas gdy synowa przegląda coś w telefonie, a rodzina popada w długi. Za takim pytaniem stoi zwykle szczera troska. Stoi za nim jednak także pokusa, żeby wreszcie powiedzieć synowi, jak to wygląda z boku, i „otworzyć mu oczy”. Dla matki taka rozmowa jest aktem troski. Syn najpewniej usłyszy w niej atak na swoje małżeństwo.

Matce dorosłego syna bardzo trudno patrzeć na to, co uważa za jego krzywdę. Trzeba jednak pamiętać, że syn jest dorosły i sam decyduje o tym, z kim i jak żyje. Relację z żoną tworzą oni dwoje, tak jak chcą i jak potrafią, i to oni ponoszą konsekwencje wspólnych decyzji. Z zewnątrz widać zwykle tylko wycinek tego życia, w dodatku oglądany przez matczyny niepokój.

Dlaczego teściowej tak trudno zaakceptować synową?

Gdy syn się żeni, matka traci miejsce, które zajmowała przez całe jego życie. Przestaje być kobietą, której zdanie liczy się najbardziej. Rozumem może to przyjąć. Emocjonalnie bywa to jednak swoistą stratą. Synowa łatwo staje się wtedy uosobieniem tej straty. Gotuje inaczej. Inaczej wychowuje dzieci. Inaczej wydaje pieniądze. I każda z tych różnic zaczyna wyglądać na dowód, że syn „trafił źle”.

Badania prowadzone przez lata w rodzinach w Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych pokazały coś, co dobrze znamy z gabinetu. Relację teściowej z synową opisywano w nich najczęściej jako najtrudniejszą ze wszystkich więzi z rodziną partnera. Obie kobiety często czują się w niej niedocenione. Obie czują się też odsuwane. I każda widzi źródło konfliktu raczej po drugiej stronie. Zauważmy, że w takim sporze rzadko jest jedna winna strona.

Co się dzieje, gdy matka próbuje „otworzyć synowi oczy”?

Każda interwencja w małżeństwo syna stawia go przed wyborem. Nawet wtedy, gdy matka działa w dobrej wierze. Syn ma wybrać między matką a żoną. Synowa czuje wtedy, że przeciwko niej zawiązuje się sojusz matki z synem. Zaczyna więc bronić granic swojej rodziny. Często robi to przez ograniczanie kontaktu.

W terapii rodzin nazywamy taki układ trójkątem. Napięcie między dwiema osobami zostaje przeniesione na trzecią. Syn próbuje zadowolić obie strony. Zwykle kończy się to tym, że traci zaufanie obu.

Jest też dalsza konsekwencja. Para może przejść przez trudny okres i sama rozwiązać swoje problemy. Syn może jednak później pamiętać matkę jako tę, która w najtrudniejszym momencie stanęła przeciwko jego żonie. Bywa też, że matka przekracza tę granicę latami. Jak to wygląda z perspektywy synowej, opisujemy w artykułach Co zrobić, gdy toksyczna teściowa wtrąca się w małżeństwo i Dlaczego mój ukochany zawsze stoi po stronie matki.

„Synowa manipulantka” czy inny sposób życia?

Wiele zarzutów wobec synowej dotyczy po prostu różnic w stylu życia. Chodzi o bałagan, czas spędzany w telefonie, brak pracy albo inny podział obowiązków. Syn, który po pracy zajmuje się domem i dziećmi, może się z tym czuć dobrze. Być może kocha żonę na tyle, że godzi się z tym, co matka widzi jako jej wady. A być może sam widzi to zupełnie inaczej. Bywa też, że żona, która nie pracuje, przechodzi trudny okres. Teściowa może nic o nim nie wiedzieć.

Inaczej wygląda sytuacja, gdy w rodzinie syna dzieje się coś, co zagraża bezpieczeństwu. Mam tu na myśli przemoc, zaniedbywanie dzieci albo uzależnienie. Wtedy reakcja jest potrzebna. W sytuacji zagrożenia trzeba wezwać pomoc pod numerem 112. Wsparcie daje też Niebieska Linia (800 120 002). Można tam zapytać, jak pomóc bliskim, którzy doświadczają przemocy. Przed każdą interwencją pomaga więc jedno pytanie. Czy chodzi o coś, co mi się nie podoba? Czy o coś, co jest niebezpieczne?

Jak budować dobrą relację z synową?

Rozmowa z synem przynosi więcej, gdy dotyczy jego relacji z matką. Na przykład: „Brakuje mi naszych rozmów”. Albo: „Chciałabym częściej widywać wnuki”. Takie zdania mówią o potrzebach matki. Nie zmuszają syna do obrony żony. Opinię o samym małżeństwie lepiej wyrażać dopiero wtedy, gdy syn albo synowa sami o nią poproszą.

Pomaga też bezpośredni kontakt z synową, bez syna jako pośrednika. Zanim teściowa pomoże, może zapytać, czy pomoc jest potrzebna. Może zapowiadać wizyty. Może szanować zasady, które para ustaliła dla dzieci. Synowa, której teściowa okazuje szacunek dla jej decyzji, z czasem zwykle łagodnieje. Czasem kontakt z dorosłymi dziećmi się rozluźnia. O tym, jak rodzice mogą wtedy o niego zadbać, piszemy w artykule Dorosłe dziecko się oddala.

Przydaje się wreszcie uczciwe pytanie do samej siebie. Dlaczego życie syna zajmuje we mnie tak dużo miejsca? Czasem za niepokojem o jego małżeństwo stoi pustka po wyprowadzce dzieci. Czasem samotność we własnym związku. Wtedy pomaga zajęcie się własnym życiem. Przyjaźniami, zainteresowaniami, relacją z mężem. Bo przecież to są potrzeby matki. I to ona może o nie zadbać.

Kiedy szukać pomocy?

Zdarza się, że teściowej nie udaje się zdystansować do tego, co dzieje się w rodzinie syna. Każda rozmowa kończy się urazą. Wtedy pomocna bywa konsultacja indywidualna. Pozwala zrozumieć, co w tej sytuacji jest troską, a co lękiem przed utratą syna. Czasem napięcie dotyczy przede wszystkim relacji matki z synem. Wtedy można umówić wspólne sesje rodzica i dorosłego dziecka. Gdy konflikt obejmuje kilka osób, właściwą formą pracy jest terapia rodzinna, także online. Na takich spotkaniach każdy może zostać wysłuchany. Sesja trwa 50 minut i zwykle odbywa się raz w tygodniu.

Bywa też, że spór z teściową zaczyna dzielić samo małżeństwo. Wtedy właściwym miejscem jest terapia dla małżeństw online, na którą mąż i żona umawiają się już tylko we dwoje.

Najczęściej zadawane pytania

Jak postępować z trudną synową?

Rozmawiać z nią bezpośrednio, pytać, zanim się pomoże, i szanować zasady, które para ustaliła dla swojego domu i dzieci. Opinię o małżeństwie syna lepiej wyrażać tylko wtedy, gdy para sama o nią poprosi.

Co zrobić, gdy synowa odciąga syna od rodziny?

Najpierw sprawdzić, czy ograniczanie kontaktu nie jest reakcją na wcześniejsze komentarze i rady. W rozmowie z synem mówić o własnej tęsknocie i potrzebach, bez komentarzy na temat jego żony. Gdy rozmowy kończą się kłótnią, pomocne bywają wspólne sesje matki z synem.

Czy teściowa powinna reagować na to, co dzieje się w małżeństwie syna?

Tylko wtedy, gdy chodzi o bezpieczeństwo: przemoc, zaniedbywanie dzieci albo uzależnienie. W pozostałych sprawach małżeństwo jest odpowiedzialnością syna i synowej, a interwencja zwykle zaostrza konflikt.

Dlaczego synowa nie lubi teściowej?

Najczęściej dlatego, że czuje się oceniana albo traktowana jak rywalka. Relacja teściowej z synową należy do najtrudniejszych więzi rodzinnych i zwykle obie strony czują się w niej niedocenione.

Artykuł jest częścią cyklu powiązanego z poradnikiem „Niewidzialne klatki”.

Bibliografia

• Apter, T. (2009). What Do You Want from Me? Learning to Get Along with In-Laws. New York: W. W. Norton.
• Bowen, M. (1978). Family Therapy in Clinical Practice. New York: Jason Aronson.

Kacper Fic

Specjalizuje się w terapii zaburzeń lękowych i zaburzeń nastroju, z uwzględnieniem ich w przebiegu zaburzeń osobowości. Pomaga w rozwiązywaniu problemów związanych ze stresem w pracy i wypaleniem zawodowym. Pracuje też z osobami mającymi trudność z budowaniem i utrzymaniem bliskich relacji. Czytaj więcej…

Umów online spotkanie z tym terapeutą