Część poradnika „Płonący dom. Poradnik Sensity o kryzysie w związku” · Moduł 1. Anatomia związku · część 3 z 28
W skrócie: Kiedy wygasa faza zakochania, mózg odzyskuje pełną zdolność oceny i zaczyna widzieć to, co wcześniej mu umykało. Stąd częste poczucie, że druga osoba bardzo się zmieniła, choć zwykle zmienia się przede wszystkim nasze spojrzenie na nią.
Skąd wrażenie, że druga osoba się zmieniła?
Zdania „ona się zmieniła” albo „on kiedyś taki nie był” słyszę na pierwszej sesji chyba najczęściej. Rozumiem, skąd się biorą, ale zwykle opisują złudzenie. Druga osoba sięga po te same sposoby radzenia sobie co na początku znajomości. Jeśli dziś milczy po sprzeczce, to milczała i wtedy, tyle że kiedyś wydawało się to tajemnicze. Zmieniło się nasze spojrzenie, bo kora przedczołowa odzyskała sprawność i zaczęła rejestrować to, co wcześniej przepuszczała bez zatrzymania.
Faza zakochania musi się kiedyś skończyć, ponieważ układ nerwowy nie może bez końca trwać w pobudzeniu i z czasem wraca do równowagi.
Czy kryzys czwartego roku istnieje naprawdę?
Helen Fisher przeanalizowała dane demograficzne z kilkudziesięciu społeczeństw i zauważyła, że rozwody szczególnie często zdarzają się około czwartego roku małżeństwa. Według jej hipotezy jest to ślad ewolucji: mniej więcej tyle czasu potrzebowało dwoje ludzi, żeby wspólnie przeprowadzić dziecko przez najtrudniejszy okres niemowlęctwa.
W Polsce obraz jest inny. Z danych GUS za 2025 rok wynika, że małżeństwo kończące się rozwodem trwa przeciętnie około piętnastu lat, a odsetek rozwodów po co najmniej trzydziestu latach wspólnego życia wzrósł od 2000 roku z czterech do dziewięciu procent. Hipoteza Fisher dobrze opisuje biologiczny rytm zakochania, ale wiele par przeżywa najpoważniejszy kryzys znacznie później, nierzadko wtedy, gdy dzieci dorastają albo wyprowadzają się z domu.
Gdy po kilku latach te same spory wracają coraz częściej, dobrze jest porozmawiać o nich, zanim się utrwalą. Spotykamy się w gabinecie w Warszawie i online.
Czy bardzo silne zakochanie wróży dobrze?
Silne uniesienie nie chroni związku przed późniejszym kryzysem. Ted Huston przez wiele lat śledził losy amerykańskich par w projekcie badawczym PAIR i zauważył, że te, które na początku były szczególnie mocno zakochane, często i tak się rozstawały, zwykle po siedmiu i więcej latach. Im mocniej wierzyły w idealne dopasowanie, tym boleśniej zderzały się potem z codziennością.
Kiedy zaczyna się dojrzała bliskość?
Dojrzała intymność rodzi się wtedy, gdy mija chemiczne znieczulenie. Wymaga pożegnania wyobrażenia o związku bez konfliktów i świadomej decyzji, że buduje się więź z tym konkretnym człowiekiem, razem z jego słabościami, które teraz widać wyraźniej. Właśnie ten moment uważam za prawdziwy początek związku.
Najczęstsze pytania
Czy kryzys po kilku latach związku jest czymś normalnym?
Tak. To jeden z najbardziej przewidywalnych momentów w życiu pary, choć z pewnością nie najłatwiejszy, i wiele par właśnie wtedy szuka pomocy.
Czy po wygaśnięciu zakochania da się odbudować bliskość?
Tak, choć będzie to bliskość innego rodzaju, mniej euforyczna, za to spokojniejsza i bardziej świadoma.
Kiedy warto pomyśleć o terapii par?
Gdy te same kłótnie wracają, a rozmowy kończą się eskalacją albo milczeniem. Im wcześniej para zgłosi się po pomoc, tym słabiej utrwalają się trudne wzorce.
O autorce
Marta Mauer-Włodarczak jest psychoterapeutką par i założycielką poradni Sensity. Z parami pracuje od 2006 roku, a w swojej pracy dużo uwagi poświęca rodzinom pochodzenia obojga partnerów i temu, jak dawne wzorce wracają w małżeństwie. Poradnik powstał na podstawie jej praktyki oraz doświadczeń zespołu psychoterapeutów Sensity, który od 2010 roku pomaga parom w gabinecie w Warszawie i online.
Bibliografia
- Fisher, H. E. (1989). Evolution of human serial pairbonding. American Journal of Physical Anthropology, 78(3), 331–354.
- Fisher, H. E. (1992). Anatomy of Love: The Natural History of Monogamy, Adultery, and Divorce. New York: W. W. Norton.
- Huston, T. L., Caughlin, J. P., Houts, R. M., Smith, S. E., George, L. J. (2001). The connubial crucible: Newlywed years as predictors of marital delight, distress, and divorce. Journal of Personality and Social Psychology, 80(2), 237–252.
- Główny Urząd Statystyczny (2026). Dane o rozwodach i separacjach w 2025 r., przekazane 10 sierpnia 2026 r. (za: PAP).
Spis treści poradnika · część 3 z 28
