Lęk przed odrzuceniem a osobowość borderline. Skąd się bierze nullofobia i jak sobie z nią radzić?

Lęk przed odrzuceniem a osobowość borderline. Skąd się bierze nullofobia i jak sobie z nią radzić?

Skąd się bierze strach przed odrzuceniem?

Negatywne przeżycia z dzieciństwa

Bezsprzecznie za główną i najważniejszą przyczynę lęku przed odrzuceniem (nullofobii) uznaje się negatywne przeżycia z dzieciństwa. Odtrącenie we wczesnym okresie życia ma realny wpływ na późniejsze funkcjonowanie w relacjach z innymi ludźmi.

Badania wyraźnie pokazują, że doświadczenia z dzieciństwa są powodem unikania bliskich relacji w życiu dorosłym. Specjaliści uważają, że dorosłe relacje odzwierciedlają te wcześniejsze doświadczenia. Gdy jako dzieci otrzymamy miłość, to nie boimy się intymności, okazywania uczuć i troski. Wiemy też, jak je przyjmować. Im wcześniejsze jest odrzucenie, tym problem z bliskością jest większy. Osoby, które unikają bliskich relacji, nie wierzą, że ktoś może je zaakceptować takimi, jakie są. Unikanie bliskości jest bardzo silnym mechanizmem obronnym. Lęk przed bliskością, jest tak naprawdę lękiem przed odrzuceniem. Nie boimy się miłości, tylko bólu.

Brak bezpiecznego stylu przywiązania w dzieciństwie

Przyczyną lęku przed odrzuceniem może być również brak bezpiecznego stylu przywiązania w dzieciństwie, którego konsekwencją jest nieumiejętność tworzenia bezpiecznych relacji z drugim człowiekiem. Dziecko, które było pozostawione bez opieki, zainteresowania, ciepła i miłości traci zaufanie do bliskiej osoby i otaczającego świata. Jako dorosły nie potrafi budować z drugim człowiekiem relacji opartej na zaufaniu, bliskości czy miłości. Postawy, którymi rodzice najbardziej ranią dzieci to: brak akceptacji, zbytnie karanie, stwarzanie poczucia zagrożenia, osądzanie dziecka, oczernianie go, plotkowanie o nim, nadopiekuńczość, zbytnie ograniczanie jego wolności, wykorzystywanie.

Gdy dziecko spotkało się z przemocą w rodzinie lub też traumę spowodowało u niego np. rozstanie rodziców,  może ono w przyszłości cierpieć na lęk przed odrzuceniem.

Lęk przed odrzuceniem – leczenie

Terapia zaburzeń osobowości borderline, której towarzyszy lęk przed odrzuceniem, często łączy psychoterapię i leczenie farmakologiczne. Stosowane leki mają na celu zmniejszenie niektórych objawów, lęków czy depresji. Uświadomienie sobie, że problemem jest lęk przed odrzuceniem, jego zrozumienie oraz odpowiednia terapia może doprowadzić do tego, że pacjent upora się z odczuwanym lękiem i stworzy udany związek. Osoby z osobowością borderline rozpaczliwie bronią się przed opuszczeniem. Tym, czego najbardziej potrzebują, wydaje się być więź z kochającym opiekunem. Poczucie opuszczenia może powodować u nich silną złość i agresję.

Osobowość borderline, jako konsekwencja ciągłego odrzucania w dzieciństwie

Zaburzenie osobowości borderline stanowi zespół objawów, które sprawiają, iż człowiek nimi dotknięty czuje się nieszczęśliwy, a osoby z nim obcujące często odczuwają frustrację, złość, poczucie bezsilności, nie rozumieją, co się dzieje i nie wiedzą jak się zachowywać, aby pewnych reakcji uniknąć. Ich życie jest zazwyczaj chaotyczne, nieuporządkowane. Pełne ryzykownych zachowań i sytuacji, niestabilnych i przelotnych związków, znajomości, burzliwych zmian nastrojów i emocji.

Cechy osób z rozpoznaniem borderline

Chociaż każdy człowiek jest inny, każdy przeżywa i zachowuje się w indywidualny sposób, to można jednak wyróżnić obszary i trudności charakterystyczne dla osób z rozpoznaniem borderline.

Silne emocje, wybuchowość

Osoby z taką diagnozą często nie potrafią sobie poradzić z intensywnymi emocjami, które w nich „pracują”. Silnie odczuwają gniew, złość, wściekłość, nienawiść. Nie posiadają jednak umiejętności adekwatnego i konstruktywnego radzenia sobie z nimi. Nie wiedzą, w jaki sposób inaczej mogą się z nimi uporać, niż tylko poprzez natychmiastowe odreagowanie. Zamiast powiedzieć i porozmawiać spokojnie o tym, co czują, co myślą, często nagle, niespodziewanie wybuchają, obniżając tym samym napięcie wzbudzone przez te emocje. Zmniejszenie ich nasilenia jest zwykle krótkotrwałe i dochodzi do ponownego wybuchu. Reakcje bywają nieprzyjemne i trudne dla otoczenia, zwłaszcza dla osób bliskich, które nie rozumieją co się dzieje i czują, iż to oni coś nie tak zrobili.

Impulsywne zachowania, agresja

Tendencja do wybuchowości związana jest także z podejmowaniem impulsywnych zachowań. Nieprzemyślane sposoby reagowania mogą powodować, iż trudne do zniesienia emocje, wiążące się z wieloma agresywnymi impulsami, zostaną wyrażone w postaci agresji skierowanej na siebie lub na kogoś bliskiego. Agresja w stosunku do innych osób może przyjmować formy fizycznej przemocy. Natomiast częściej przyjmuje formę słownej agresji, tj. obrażanie, obniżanie wartości, wyzywanie, poniżanie. Zazwyczaj nie wynika ona ze świadomej chęci zrobienia krzywdy drugiej osobie, lecz z frustracji i nieumiejętności pohamowania nieprawidłowego wyrażania swoich emocji.

Nadmierna kontrola

Zdarzyć się może, iż osoba z borderline zamiast impulsywności będzie reagować nadmierną i przesadną kontrolą. Zwykle są to osoby wykształcone, inteligentne, którym zależy na publicznie dobrym obrazie siebie. Jednak tłumione i hamowane emocje po pewnym czasie, osiągając szczyt możliwości ich wypierania. Mogą wybuchnąć z jeszcze większą siłą, zaskakując otoczenie.

Huśtawka emocjonalna

Cechą osób z borderline jest też huśtawka emocjonalna. W krótkim czasie mogą się cieszyć, zdenerwować, smucić i przeżywać inne emocje, pomiędzy którymi z łatwością balansują. Zwykle dla osób z borderline świat jest czarno-biały i mają tendencję do przeżywania skrajnych i intensywnych emocji. Czasem wystarczy drobny szczegół, gest, słowo, aby obraz ich bliskiego zmienił się z ukochanego na najgorszego w świecie.

Niestałość i skrajność czyni ich życie trudnym do zrozumienia oraz do znoszenia zarówno przez nich, jak i otoczenie. Wywołuje też ogrom konfliktów, które z kolei nasilają odczuwanie przykrych emocji, wymagających impulsywnego rozładowania.

Lęk przed opuszczeniem

Większość osób z zaburzeniem borderline odczuwa również strach, iż zostaną sami, opuszczeni, że nie będą mieli nikogo przy sobie kiedy będą tego potrzebować. Boją się panicznie opuszczenia, lecz równocześnie boją się być blisko. Bliskość stanowi zagrożenie.

Wyprzedzając fakt, iż mogą zostać sami, wolą pierwsi opuścić lub zerwać relację. Wiąże się to m.in. z trudnościami w ustaleniu indywidualnych, osobistych granic. Obawiając się, iż zatracą siebie, stają się zdystansowani. Dzięki temu także nikt będąc blisko nich nie zrani ich i nie urazi na tyle mocno, że nie będą potrafili w ich przekonaniu tego znieść.

Izolacja jednakże nie daje poczucia bezpieczeństwa, troski, nie pozwala na zaspokajanie potrzeb. Stąd dążenie do przeciwległego krańca, czyli nadmiernej bliskości, silnej relacji, aby m.in. nie zostać samemu. Bliskość ta jednak po pewnym czasie „dusi” zarówno osobę, jak i partnera powodując obopólną frustrację. Frustracja z kolei nasila przeżywane emocje i potrzebę odseparowania się przez np. zniszczenie związku.

Dlaczego osobowość borderline dąży do wywołania silnych emocji u innych osób?

W przeżywaniu osób z borderline zwykle nie ma środka, kompromisu, wyjścia pośredniego. Albo kocha albo nienawidzi. Balansowanie pomiędzy wchodzeniem w relacje a uciekaniem z nich powoduje szereg trudności interpersonalnych. Związki, w jakie angażują się takie osoby są zwykle niezrozumiałe i trudne do zniesienia dla obu partnerów, więcej na ten temat pisaliśmy tutaj. Często odczuwać można na zmianę bycie w dobrym kontakcie, w świetnej relacji z taką osobą, bądź innym razem brak kontaktu i wręcz odrzucenie. Nie wynika to z bycia „złym” czy złośliwym, lecz z poważnych trudności osobistych.

Siła emocji oraz impulsywność powodują, że osoby z zaburzeniem osobowości borderline podejmują się ryzykownych zachowań, nieraz zagrażających zdrowiu i/lub życiu. Mogą angażować się w przygodny seks, wydawać nadmiernie pieniądze, objadać się nie kontrolując ilości spożywanego jedzenia. Mogą też nieostrożnie jeździć samochodem, uprawiać hazard, czy przyjmować substancje psychoaktywne. Zdarza się, że uprawiają ryzykowne sporty.

Częstym jest też kierowanie odczuwanej agresji na siebie w formie okaleczeń ciała i podejmowania prób samobójczych. Bywa też tak, że osoba z borderline usilnie próbuje zatrzymać partnera blisko siebie, grożąc podjęciem próby samobójczej. To z kolei wzbudza w partnerze lęk, że jego czy jej odejście stanie się przyczyną śmierci. Jest to manipulacyjny sposób związany z silnym lękiem przed opuszczeniem. Okaleczeniom i próbom targnięcia się na życie sprzyja depresja, zaniżona samoocena i poczucie bezwartościowości.

Zaburzenie borderline charakteryzuje się także trudnościami w określeniu siebie – jakim się jest, co tak naprawdę się czuje, myśli. Zdarza się także poczucie niebycia w swoim ciele, stania obok, poczucia rozmycia czasu. Chory może mieć albo wyolbrzymione albo zaniżone poczucie własnej wartości. Może oczekiwać wyjątkowego traktowania i uprawnień albo czuje się pusty i nic nie wart. W tym obszarze również zazwyczaj balansuje pomiędzy dwoma skrajnościami. Wiele osób jest bardzo wrażliwych na dezaprobatę, krytykę, brak uwagi, reagując wściekłością, pogardą lub nienawiścią wobec siebie.

Osobowość borderline – można zmienić swoje funkcjonowanie

Borderline jest zaburzeniem trudnym do leczenia, niezrozumiałym i sprawiającym wiele problemów i przykrości zarówno samej osobie, jak i bliskim oraz otoczeniu. Nie jest ono jednak spowodowane złośliwością i złymi cechami charakteru.

Wiele z tych osób jest mądrymi, pogodnymi, radosnymi ludźmi, ukrywającymi swoje problemy, mającymi trudności w różnych obszarach swojego funkcjonowania. Można ten sposób próbować zmieniać, można zmieniać radzenie sobie z emocjami, wchodzenie w relacje i umiejętność trwania w nich. Wymaga to dłuższej, specjalistycznej terapii, motywacji i pomocy bliskich.

Skutecznie pomagamy osobom cierpiącym z powodu zaburzeń osobowości. Skontaktuj się z Nami!

0 komentarzy:

Dodaj komentarz

Chcesz się przyłączyć do dyskusji?
Feel free to contribute!

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *